Door: Babette Bais

Mijn naam is Babette Bais en ik werk als onderzoeker bij de Bright Up studie in het Erasmus MC, waar ik onderzoek doe naar sombere gevoelens tijdens de zwangerschap. Wanneer mensen horen wat ik doe in het dagelijks leven, roept dit meestal veel vragen op.

· “Hè, tijdens de zwangerschap? Niet ná de bevalling?”

· “Oh… dan zal je het wel niet druk hebben? Zo vaak komt dat niet voor, toch?”

· “Dat kan toch helemaal niet? De zwangerschap is toch één grote roze wolk?”

Dit bevestigt elke keer mijn vermoeden dat er heel weinig over bekend is. En omdat er zo weinig bekend over is, is er ook weinig begrip voor. Want ja, de zwangerschap is toch 9 maanden stralend doorbrengen? Je wilde toch zo graag kinderen? De zwangerschap hoort leuk te zijn!

‘Ik wil vrouwen vooral laten weten dat ze niet de enige zijn die rondlopen met deze klachten.’

Daarom schrijf ik deze blog. Niet alleen om meer bekendheid te genereren over dit gevoelige onderwerp, maar hopelijk ook om vrouwen met deze klachten te bereiken. Om hen vooral te laten weten dat ze niet de enige zijn die rondlopen met deze klachten.

Antepartum depressie

Om allereerst de eerdere vragen te beantwoorden: nee, niet ná de bevalling. Wanneer sombere gevoelens en zwangerschap worden genoemd, denkt men toch snel aan een postpartum depressie. Dit is een depressie die na de zwangerschap plaatsvindt. Dit hoeft niet direct, maar kan zich ook enkele weken of zelfs maanden later manifesteren. Vrouwen zijn vaak niet alleen somber, maar ze kunnen ook last hebben van bijvoorbeeld schuldgevoelens, piekeren, slecht kunnen slapen, of het niet meer kunnen genieten van dingen. En dus ook niet van je pasgeboren kindje. Een antepartum depressie – dus tijdens de zwangerschap – kent dezelfde klachten, met het enige verschil dat de vrouw nog zwanger is. Ten onrechte krijgt de postpartum depressie meer aandacht, terwijl het niet vaker voorkomt dan een depressie tijdens de zwangerschap. Veel mensen weten niet eens dat het mogelijk is om somber te zijn tijdens de zwangerschap. Er heerst een soort mythe dat het evolutionair gezien niet handig is en dat de natuur het wel oplost. Helaas is dat niet het geval.

‘Want nee, de zwangerschap is vaak niet één grote roze wolk.’

En ja, helaas komt het dus wél vaak voor. Maar liefst 1 op de 10 zwangere vrouwen krijgt te maken met depressieve klachten tijdens de zwangerschap. Dat komt neer op ongeveer 20.000 vrouwen per jaar in Nederland alleen. En ondanks dat het zo ontzettend vaak voorkomt, heerst er toch een groot taboe op het niet kunnen genieten van je zwangerschap. Want nee, de zwangerschap is vaak niet één grote roze wolk. Vrouwen kunnen zich hierdoor schamen voor hun somberheid. Zo krijg ik vaak van deelnemers de vraag of de lampen ook makkelijk verplaatst kunnen worden, zodat er geen moeilijke gesprekken hoeven te worden gevoerd als bijvoorbeeld de schoonouders op bezoek komen.

Ook kunnen vrouwen zich schuldig voelen voor hun gevoelens. Want ja, ze wilden toch ook graag zwanger worden? Waarom voelen ze zich dan niet blij? Zijn ze niet blij met hun kindje?

Symptomen

Ook kan het zijn dat vrouwen denken ‘dat het er wel bij hoort’, want ja, iedereen is toch wel een beetje moe tijdens de zwangerschap? Vrouwen, maar ook huisartsen en verloskundigen, herkennen het dan simpelweg niet als een depressie. Het is namelijk ook lastig te herkennen, aangezien veel symptomen van depressie een overlap hebben met kwaaltjes tijdens de zwangerschap: slecht slapen, vermoeidheid, een verminderd libido, een ander eetpatroon…

‘Dit kan ervoor zorgen dat vrouwen vervolgens geen hulp zoeken voor hun symptomen….’

Dit kan ervoor zorgen dat vrouwen vervolgens geen hulp zoeken voor hun symptomen, terwijl dit juist zo belangrijk is. Want behalve dat deze sombere gevoelens gevolgen kunnen hebben voor de moeder, kunnen ze ook invloed hebben op het ongeboren kindje. Zo is bijvoorbeeld de kans op een vroeggeboorte of een lager geboortegewicht hoger.

Behandelingen

Maar hoe is een depressie tijdens de zwangerschap te behandelen? En kan dit eventuele gevolgen hebben voor het kindje? Een mogelijke behandeling is medicatie. In Nederland gebruikt ongeveer 2% van de zwangere vrouwen antidepressieve medicatie. En ondanks dat er heel veel onderzoek naar wordt gedaan, is het nog niet volledig duidelijk welke gevolgen medicatie kan hebben voor het kindje. Vaak willen zwangere vrouwen ook niet met medicatie starten. Daarbij kan het enige tijd duren voordat de medicatie effect heeft.

‘Het ongeboren kindje kan dan mogelijk niet profiteren van deze behandelingen.’

Een andere mogelijkheid is psychotherapie. Echter kent deze behandeling ook zijn beperkingen: therapeuten zijn niet altijd direct beschikbaar, waardoor een zwangere vrouw op een wachtlijst kan worden gezet. Ook kunnen behandelingen enige tijd duren voordat deze effect hebben. Het ongeboren kindje kan dan mogelijk niet profiteren van deze behandelingen.

Lichttherapie

Vanwege de beperkingen van medicatie en psychotherapie doe ik onderzoek naar de mogelijkheden van lichttherapie, omdat dit niet de eerder genoemde nadelen kent van psychotherapie en medicatie. Lichttherapie is ooit ontwikkeld als een therapie voor seizoensgebonden depressie, in Nederland beter bekend als winterdepressie. Echter is lichttherapie ook effectief gebleken voor niet-seizoensgebonden depressie in verschillende groepen mensen, zoals ouderen of patiënten met Parkinson. Lichttherapie heeft verder nauwelijks bijwerkingen en het is dus veilig voor het ongeboren kindje.

De Bright Up studie

In de Bright Up studie doen we onderzoek naar lichttherapie bij sombere gevoelens tijdens de zwangerschap. Wij zoeken hiervoor zwangere vrouwen (12-32 weken) die deze klachten ervaren. Herken jij jezelf of misschien iemand anders hierin? Of heb je misschien vragen naar aanleiding van dit artikel vragen? Of twijfel je misschien of je geschikt bent voor de studie? Neem dan vrijblijvend contact met mij op via b.bais@erasmusmc.nl. Ook kun je een kijkje nemen op de website: www.brightupstudie.nl.