Door: Mirjam Giphart

Ik heb wel eens het idee dat televisiemakers denken: met psychische aandoeningen in je programmering ben je verzekerd van een hoge kijkdichtheid. Daar zou ik als ambassadeur van Samen Sterk zonder Stigma blij mee moeten zijn.

Heel argeloos en naïef denk ik dan: ja natuurlijk, want we hebben met zovelen last van dat soort aandoeningen en dus zijn we er ook in geïnteresseerd. En voor degenen die het zelf niet kennen, die kunnen dan begrip hebben voor de personen in hun omgeving, die het wel kennen. En dat is alleen maar goed, zou je denken. Dan kunnen we eindelijk die zwijgzaamheid en schaamte voorbij! Want kijk: het komt in alle kringen voor. Want kijk: het kan ons allemaal overkomen. Want kijk: we schijnen er met plezier en leergierig allemaal naar te kijken. Maar als dat zo zijn, dan zou ik deze blog niet hoeven schrijven.

'Maar daar zit hem nou net het wrange wat mij betreft.'

Leedshows

Dus nu volgt de tegenhanger van mijn naïviteit: mijn skepsis! Want daar waar ik de programma’s van de publieke omroep nog enigszins vertrouw – hoewel ook daar manipulerende factoren meespelen, zoals in programma’s als Zembla waarvan de redactie erg sturend in opinievorming kan zijn – heb ik altijd enorme vooroordelen gehad tegen de leedshows van de commerciële omroepen zoals RTL. Waarom? Heel plat: omdat daar per definitie de commerciële prikkel voor de makers altijd sterker is dan ideële prikkels. Kijk maar eens naar de reclameboodschappen rond en tijdens deze programma’s: misselijkmakend aangepast aan het thema van het programma.

Als beroepshoopverlener zou ik blij moeten zijn met de boodschap die uit deze programma’s zonder uitzondering in de slotbeelden wordt uitgeschreeuwd: met een beetje goede wil kun je genezen van de meest akelige, uitzichtloze aandoeningen. Maar daar zit hem nou net het wrange wat mij betreft.

'Wordt dan met het wegpoetsen van het ene stigma, het andere niet geschapen?'

Boodschap

Want moet dat de boodschap eigenlijk wel zijn? Wordt dan met het wegpoetsen van het ene stigma, het andere niet geschapen? Moet het algemene beeld van iemand met een psychische aandoening zijn: als je je best maar doet, dan genees je wel? Zou het niet veel reëler zijn als de boodschap zou zijn: met een psychische aandoening kun je ook vaak een behoorlijke kwaliteit van leven bereiken? En klopt dat beeld eigenlijk wel, wat daar geschapen wordt in die shows?

Het format is dat als van een spannende thriller: diepe ellende, die nog dieper wordt, dan komt de ridder en redt het prinsesje en om het verhaal nog even een spannend randje te geven komt de draak nog even roet in het eten gooien, nee toch?!, já toch!!, maar nee! de ridder is sterker en het prinsesje leefde lang en gelukkig... En dat allemaal in een minuutje of vijftig (verlengd met de tijd voor de reclamespots en de herhalingen om nieuw ingeschakelde kijkers bij het verhaal te betrekken).

Destigmatiserend

Of ben ik nou te cynisch? Nee dat ben ik niet. Dat blijkt uit het artikel dat door het NRC gepubliceerd werd. Mijn argwaan blijkt gegrond. Nee, dan kijk ik toch liever naar een programma als “Emma wil leven”. Dat zet een eerlijk beeld neer. Dat loopt niet goed af. Voor Emma en haar naasten niet. Maar door de documentaire – en misschien nog wel veel meer door de nabespreking in de studio die er op volgde – worden waarschijnlijk vele anderen wel geholpen. Dát werkt destigmatiserend! En hoopverlenend!

www.nrc.nl/nieuws/2016/11/23/ze-moest-haar-angstopdracht-tien-keer-overdoen-voor-de-camera-5349135-a1533217

www.npo.nl/npo3/22-nov-anorexia-special-op-npo-3

Door: Mirjam Giphart

Ik heb wel eens het idee dat televisiemakers denken: met psychische aandoeningen in je programmering ben je verzekerd van een hoge kijkdichtheid. Daar zou ik als ambassadeur van Samen Sterk zonder Stigma blij mee moeten zijn.

Heel argeloos en naïef denk ik dan: ja natuurlijk, want we hebben met zovelen last van dat soort aandoeningen en dus zijn we er ook in geïnteresseerd. En voor degenen die het zelf niet kennen, die kunnen dan begrip hebben voor de personen in hun omgeving, die het wel kennen. En dat is alleen maar goed, zou je denken. Dan kunnen we eindelijk die zwijgzaamheid en schaamte voorbij! Want kijk: het komt in alle kringen voor. Want kijk: het kan ons allemaal overkomen. Want kijk: we schijnen er met plezier en leergierig allemaal naar te kijken. Maar als dat zo zijn, dan zou ik deze blog niet hoeven schrijven.

‘Maar daar zit hem nou net het wrange wat mij betreft.’

Leedshows

Dus nu volgt de tegenhanger van mijn naïviteit: mijn skepsis! Want daar waar ik de programma’s van de publieke omroep nog enigszins vertrouw – hoewel ook daar manipulerende factoren meespelen, zoals in programma’s als Zembla waarvan de redactie erg sturend in opinievorming kan zijn – heb ik altijd enorme vooroordelen gehad tegen de leedshows van de commerciële omroepen zoals RTL. Waarom? Heel plat: omdat daar per definitie de commerciële prikkel voor de makers altijd sterker is dan ideële prikkels. Kijk maar eens naar de reclameboodschappen rond en tijdens deze programma’s: misselijkmakend aangepast aan het thema van het programma.

Als beroepshoopverlener zou ik blij moeten zijn met de boodschap die uit deze programma’s zonder uitzondering in de slotbeelden wordt uitgeschreeuwd: met een beetje goede wil kun je genezen van de meest akelige, uitzichtloze aandoeningen. Maar daar zit hem nou net het wrange wat mij betreft.

‘Wordt dan met het wegpoetsen van het ene stigma, het andere niet geschapen?’

Boodschap

Want moet dat de boodschap eigenlijk wel zijn? Wordt dan met het wegpoetsen van het ene stigma, het andere niet geschapen? Moet het algemene beeld van iemand met een psychische aandoening zijn: als je je best maar doet, dan genees je wel? Zou het niet veel reëler zijn als de boodschap zou zijn: met een psychische aandoening kun je ook vaak een behoorlijke kwaliteit van leven bereiken? En klopt dat beeld eigenlijk wel, wat daar geschapen wordt in die shows?

Het format is dat als van een spannende thriller: diepe ellende, die nog dieper wordt, dan komt de ridder en redt het prinsesje en om het verhaal nog even een spannend randje te geven komt de draak nog even roet in het eten gooien, nee toch?!, já toch!!, maar nee! de ridder is sterker en het prinsesje leefde lang en gelukkig… En dat allemaal in een minuutje of vijftig (verlengd met de tijd voor de reclamespots en de herhalingen om nieuw ingeschakelde kijkers bij het verhaal te betrekken).

Destigmatiserend

Of ben ik nou te cynisch? Nee dat ben ik niet. Dat blijkt uit het artikel dat door het NRC gepubliceerd werd. Mijn argwaan blijkt gegrond. Nee, dan kijk ik toch liever naar een programma als “Emma wil leven”. Dat zet een eerlijk beeld neer. Dat loopt niet goed af. Voor Emma en haar naasten niet. Maar door de documentaire – en misschien nog wel veel meer door de nabespreking in de studio die er op volgde – worden waarschijnlijk vele anderen wel geholpen. Dát werkt destigmatiserend! En hoopverlenend!

www.nrc.nl/nieuws/2016/11/23/ze-moest-haar-angstopdracht-tien-keer-overdoen-voor-de-camera-5349135-a1533217

www.npo.nl/npo3/22-nov-anorexia-special-op-npo-3

4 reacties “Openheid psychische aandoeningen op TV; stigmadoorbrekend?

  1. De vraag is natuurlijk altijd wat wil ik bereiken met het vertellen van mijn verhaal? Gaat het om destigmatisering? Zo ja hoe breng je dan dat verhaal? Waar gaat het over? Laten zien dat je een waardevol mens bent? Gaat het over het laten zien van het lijden, de worsteling, de acceptatie waardoor je weer kwaliteit van leven ervaart? Gaat het om een succesverhaal ter inspiratie voor anderen? Gaat het om je eigen proces te stimuleren middels een publieke coming out? Wat is het doel en hoe kun je het beste bereiken en in wat voor format en via welke omroep wil je dat bereiken. Ik zelf zou graag bij Annemieke Schrijver op de bank willen zitten voor een interview. Dat is namelijk een integere, oprechte en intelligente vrouw die vragen stelt die in het belang zijn van zowel degene die geinterviewd wordt als het gesprek zelf. Kortom hoe wil je zelf dat je overkomt op tv en wat is het doel van je verhaal. Is belangrijk om goed over na te denken, ook als organisatie die zich inzet voor destigmatisering. Is er een match tussen wat je wilt bereiken en de middelen die je daar voor inzet.

  2. De vraag is natuurlijk altijd wat wil ik bereiken met het vertellen van mijn verhaal? Gaat het om destigmatisering? Zo ja hoe breng je dan dat verhaal? Waar gaat het over? Laten zien dat je een waardevol mens bent? Gaat het over het laten zien van het lijden, de worsteling, de acceptatie waardoor je weer kwaliteit van leven ervaart? Gaat het om een succesverhaal ter inspiratie voor anderen? Gaat het om je eigen proces te stimuleren middels een publieke coming out? Wat is het doel en hoe kun je het beste bereiken en in wat voor format en via welke omroep wil je dat bereiken. Ik zelf zou graag bij Annemieke Schrijver op de bank willen zitten voor een interview. Dat is namelijk een integere, oprechte en intelligente vrouw die vragen stelt die in het belang zijn van zowel degene die geinterviewd wordt als het gesprek zelf. Kortom hoe wil je zelf dat je overkomt op tv en wat is het doel van je verhaal. Is belangrijk om goed over na te denken, ook als organisatie die zich inzet voor destigmatisering. Is er een match tussen wat je wilt bereiken en de middelen die je daar voor inzet.

  3. Mooi stuk, Mirjam. Bedankt dat je mij er weer aan herinnert dat openheid alleen onvoldoende is. De vorm waarin je een boodschap giet, is belangrijker. Ikzelf vind balans hierin erg belangrijk. Aan de ene kant is er een verhaal van hoop. Maar er is ook het verhaal van zwaar leed, van wanhoop en uitzichtloosheid. Psychisch lijden is zwaar leed. Ook dat verhaal moet recht gedaan worden.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *