Door: Kees Dijkman

Jeroen heeft een psychotische stoornis, zit werkloos thuis en veroorzaakt geluidoverlast. Jaap heeft een depressieve stoornis, gaat elke dag naar zijn werk en geeft geen overlast. Piet heeft geen psychische klachten, werkt en is een gezellige buurman. Zou je willen dat Jeroen naast je komt wonen? En Jaap? Of toch maar liever Piet? Zou je willen dat Jaap met je dochter trouwt? Of Jeroen?

Dit zijn een paar van de vragen die bijna 2.500 willekeurige Nederlanders voorgelegd kregen in een onderzoek door het Kennisconsortium Destigmatisering en Sociale Inclusie. De resultaten werden begin februari gepresenteerd. Het onderzoek is natuurlijk veel breder en de onderzoekers trekken nog veel meer conclusies, maar deze set vragen bleef bij me haken.

Meer stigmatisering

Want wat blijkt? Mensen willen het liefst dat Piet naast hen komt wonen, daarna Jaap en pas daarna Jeroen. Ze willen ook liever dat Jaap met hun dochter trouwt dan Jeroen. De conclusie van het Kennisconsortium: ‘Het niet hebben van werk roept meer stigmatisering op. Datzelfde geldt voor het veroorzaken van geluidsoverlast: ook dit roept meer stigmatisering op.’

'Ben ik dan net zo erg aan het stigmatiseren als al die duizenden mensen die ook dit antwoord gaven?'

Bij mij sloeg de verwarring toe. Wat zou ik zelf antwoorden? Zou ik niet ook liever Jaap dan Jeroen naast me hebben wonen? Zou ik niet ook liever Jaap dan Jeroen als de levenspartner van mijn dochter zien? Ben ik dan net zo erg aan het stigmatiseren als al die duizenden mensen die ook dit antwoord gaven?

Opstandig

Ik werd ineens opstandig. Natuurlijk woon ik liever niet naast iemand die de hele dag thuis zit met de stereo op 10, of iemand die de hele dag op bed ligt en ’s nachts in de tuin staat te schreeuwen. Ik ben nogal gehecht aan mijn nachtrust. Ik ben echt niet de enige. Mensen willen liever geen overlast, hinder, moeite, gedoe. Dus als je de overlast van ver ziet aankomen, dan hou je een beetje afstand. Dat heeft niets met stigmatisering te maken. Toch?

'Stigmatisering gaat volgens mij over vooroordelen, niet over werkelijke overlast.'

Nou, dat ligt er natuurlijk aan of die verwachting klopt. Als iemand met een psychische aandoening overlast veroorzaakt, dan is het niet vreemd dat je liever niet naast hem woont. Maar als je verder niets van iemand weet, behalve dat ‘ie een psychische aandoening heeft en je wilt vervolgens niet naast hem wonen omdat je bang bent dat ‘ie overlast gaat veroorzaken, dán ben je aan het stigmatiseren. Stigmatisering gaat volgens mij over vooroordelen, niet over werkelijke overlast.

Verwijten

Toch blijft het een teer punt. Want wees eerlijk: een psychische aandoening is vaak niet alleen een probleem voor jezelf. Ook je omgeving kan er behoorlijk last van hebben. Je geliefde, je gezin, familie en vrienden. Soms ook je werkgever, de buren, de samenleving. Valt dat ons te verwijten? Nee. Valt het de mensen om ons heen te verwijten dat ze hier last van hebben? Nee. Valt het mensen te verwijten dat ze psychische aandoeningen associëren met narigheid, gedoe of overlast en daardoor een beetje afstand houden?

Ik vind dit een lastige vraag. Het liefst zou ik er zonder meer met ‘ja’ op willen antwoorden. Ik zou van mensen willen vragen dat ze hun vooroordelen opzijzetten en mij, ons te zien voor wie we zijn: gewone mensen, niet anders dan een ander, op die psychische aandoening na. Die overigens helemaal niet zo uitzonderlijk is. Maar ja, het is dus niet helemaal alleen maar een vooroordeel. De mensen om je heen kunnen wel degelijk echt last hebben van jouw aandoening.

'Bagatelliseer die last niet. Neem zo nodig je verlies.'

Oké, ik beantwoord de vraag met ja. Ik vind dat mensen zich niet moeten laten leiden door vooroordelen. Maar er moet wel iets van onze kant tegenover staan. Begrip werkt alleen als het van twee kanten komt. Daarom: neem de verantwoordelijkheid voor de last die anderen hebben van je gedrag. Overvragen verstoort de relatie. Nachtelijk geschreeuw hoeft niemand van je te accepteren. Het is echt vervelend voor je baas als je veelvuldig verzuimt. Geweld in de GGz is onacceptabel. Schuif die verantwoordelijkheid niet af op je aandoening, ook niet als die er wel degelijk mee te maken heeft. Leg contact. Leg het uit. Laat zien wat je doet om problemen voor je omgeving te voorkomen. Bagatelliseer die last niet. Neem zo nodig je verlies.

Openheid

Vervolgens kunnen we stevig inzetten op het bestrijden van stigmatiserende vooroordelen. In mijn geval vooral die in de media. Die hebben er namelijk een handje van om net te doen alsof psychische aandoeningen en overlast hand in hand gaan. Alsof iedereen met een psychische aandoening een ongeleid projectiel is die zijn huis in de fik steekt of willekeurig langsfietsende meisjes verkracht en vermoordt. Alsof iedereen die hulp zoekt bij de GGz een spoor van leed in zijn persoonlijke omgeving trekt. Alsof… Nou ja, het beeld lijkt me duidelijk Zo wordt de lezer, luisteraar of kijker keer op keer angst aangejaagd. Dat moet stoppen. Alleen dan ontstaat de ruimte om contact te maken, om in gesprek te gaan zonder vooroordelen, voor openheid over en weer.

Ga ik me sterk voor maken!

Meer lezen van Kees? Lees dan ook zijn andere blogs: ‘Uitzonderlijk gewoon‘, ‘Humor om te lachen‘, ‘Pillen‘, ‘Hartverscheurend‘, ‘Klaar‘, ‘Zwarte hond‘, ‘Normaliseren‘ , ‘Waanzin?‘ ,‘Werk aan de winkel’, ‘Goede Wil’', Sneu'. , Waanzin en ziekte'. & 'Zelfkennis'. 

Door: Kees Dijkman

Jeroen heeft een psychotische stoornis, zit werkloos thuis en veroorzaakt geluidoverlast. Jaap heeft een depressieve stoornis, gaat elke dag naar zijn werk en geeft geen overlast. Piet heeft geen psychische klachten, werkt en is een gezellige buurman. Zou je willen dat Jeroen naast je komt wonen? En Jaap? Of toch maar liever Piet? Zou je willen dat Jaap met je dochter trouwt? Of Jeroen?

Dit zijn een paar van de vragen die bijna 2.500 willekeurige Nederlanders voorgelegd kregen in een onderzoek door het Kennisconsortium Destigmatisering en Sociale Inclusie. De resultaten werden begin februari gepresenteerd. Het onderzoek is natuurlijk veel breder en de onderzoekers trekken nog veel meer conclusies, maar deze set vragen bleef bij me haken.

Meer stigmatisering

Want wat blijkt? Mensen willen het liefst dat Piet naast hen komt wonen, daarna Jaap en pas daarna Jeroen. Ze willen ook liever dat Jaap met hun dochter trouwt dan Jeroen. De conclusie van het Kennisconsortium: ‘Het niet hebben van werk roept meer stigmatisering op. Datzelfde geldt voor het veroorzaken van geluidsoverlast: ook dit roept meer stigmatisering op.’

‘Ben ik dan net zo erg aan het stigmatiseren als al die duizenden mensen die ook dit antwoord gaven?’

Bij mij sloeg de verwarring toe. Wat zou ik zelf antwoorden? Zou ik niet ook liever Jaap dan Jeroen naast me hebben wonen? Zou ik niet ook liever Jaap dan Jeroen als de levenspartner van mijn dochter zien? Ben ik dan net zo erg aan het stigmatiseren als al die duizenden mensen die ook dit antwoord gaven?

Opstandig

Ik werd ineens opstandig. Natuurlijk woon ik liever niet naast iemand die de hele dag thuis zit met de stereo op 10, of iemand die de hele dag op bed ligt en ’s nachts in de tuin staat te schreeuwen. Ik ben nogal gehecht aan mijn nachtrust. Ik ben echt niet de enige. Mensen willen liever geen overlast, hinder, moeite, gedoe. Dus als je de overlast van ver ziet aankomen, dan hou je een beetje afstand. Dat heeft niets met stigmatisering te maken. Toch?

‘Stigmatisering gaat volgens mij over vooroordelen, niet over werkelijke overlast.’

Nou, dat ligt er natuurlijk aan of die verwachting klopt. Als iemand met een psychische aandoening overlast veroorzaakt, dan is het niet vreemd dat je liever niet naast hem woont. Maar als je verder niets van iemand weet, behalve dat ‘ie een psychische aandoening heeft en je wilt vervolgens niet naast hem wonen omdat je bang bent dat ‘ie overlast gaat veroorzaken, dán ben je aan het stigmatiseren. Stigmatisering gaat volgens mij over vooroordelen, niet over werkelijke overlast.

Verwijten

Toch blijft het een teer punt. Want wees eerlijk: een psychische aandoening is vaak niet alleen een probleem voor jezelf. Ook je omgeving kan er behoorlijk last van hebben. Je geliefde, je gezin, familie en vrienden. Soms ook je werkgever, de buren, de samenleving. Valt dat ons te verwijten? Nee. Valt het de mensen om ons heen te verwijten dat ze hier last van hebben? Nee. Valt het mensen te verwijten dat ze psychische aandoeningen associëren met narigheid, gedoe of overlast en daardoor een beetje afstand houden?

Ik vind dit een lastige vraag. Het liefst zou ik er zonder meer met ‘ja’ op willen antwoorden. Ik zou van mensen willen vragen dat ze hun vooroordelen opzijzetten en mij, ons te zien voor wie we zijn: gewone mensen, niet anders dan een ander, op die psychische aandoening na. Die overigens helemaal niet zo uitzonderlijk is. Maar ja, het is dus niet helemaal alleen maar een vooroordeel. De mensen om je heen kunnen wel degelijk echt last hebben van jouw aandoening.

‘Bagatelliseer die last niet. Neem zo nodig je verlies.’

Oké, ik beantwoord de vraag met ja. Ik vind dat mensen zich niet moeten laten leiden door vooroordelen. Maar er moet wel iets van onze kant tegenover staan. Begrip werkt alleen als het van twee kanten komt. Daarom: neem de verantwoordelijkheid voor de last die anderen hebben van je gedrag. Overvragen verstoort de relatie. Nachtelijk geschreeuw hoeft niemand van je te accepteren. Het is echt vervelend voor je baas als je veelvuldig verzuimt. Geweld in de GGz is onacceptabel. Schuif die verantwoordelijkheid niet af op je aandoening, ook niet als die er wel degelijk mee te maken heeft. Leg contact. Leg het uit. Laat zien wat je doet om problemen voor je omgeving te voorkomen. Bagatelliseer die last niet. Neem zo nodig je verlies.

Openheid

Vervolgens kunnen we stevig inzetten op het bestrijden van stigmatiserende vooroordelen. In mijn geval vooral die in de media. Die hebben er namelijk een handje van om net te doen alsof psychische aandoeningen en overlast hand in hand gaan. Alsof iedereen met een psychische aandoening een ongeleid projectiel is die zijn huis in de fik steekt of willekeurig langsfietsende meisjes verkracht en vermoordt. Alsof iedereen die hulp zoekt bij de GGz een spoor van leed in zijn persoonlijke omgeving trekt. Alsof… Nou ja, het beeld lijkt me duidelijk Zo wordt de lezer, luisteraar of kijker keer op keer angst aangejaagd. Dat moet stoppen. Alleen dan ontstaat de ruimte om contact te maken, om in gesprek te gaan zonder vooroordelen, voor openheid over en weer.

Ga ik me sterk voor maken!

Meer lezen van Kees? Lees dan ook zijn andere blogs: ‘Uitzonderlijk gewoon‘, ‘Humor om te lachen‘, ‘Pillen‘, ‘Hartverscheurend‘, ‘Klaar‘, ‘Zwarte hond‘, ‘Normaliseren‘ , ‘Waanzin?‘ ,‘Werk aan de winkel’, ‘Goede Wil’’, Sneu’. , Waanzin en ziekte’. & ‘Zelfkennis’.