Door: Jeroen Zwaal

Mijn opa had een verhaal en gaf dit door, mijn vader had een verhaal en gaf dit door. En ik heb een verhaal en geef dat door aan mijn dochter. Zij maakt een verhaal en daar gaat dit blog over. Met tot slot een uitstapje naar voetbal inclusief bijbehorende termen.

Haar verhaal

En zo deed ze vandaag voor het eerst een spreekbeurt op school. Over haar vader: over 'de verwarde man'. Vijfentwintig kinderen volgden haar woorden nieuwsgierig. Er hing een poster op het bord, ze had een VR-cardboard bij zich en ik mocht er van de juf ook bij zijn. Bewust koos ik ervoor om aan de zijkant bij het raam te zitten. Waarom? Ik had er vooraf over nagedacht en dat leek me een mooie plek. Niet te dichtbij, maar ook niet helemaal achterin de klas. Zijdelings, in het zonnetje, in contact met iedereen, maar niet teveel. (Wil je de details weten? Bekijk mijn bijdrage van dinsdag 14 maart op de fb pagina van De Nieuwe GGZ.)

Ze begon: "Ik houd een spreekbeurt over mijn vader." Ze praatte rustig, ze maakte af en toe een grapje. Één keer liep ze vast in haar uitleg over 'verward zijn', maar toen keek ze snel op haar spiekbriefje en ging ze weer door. En ze maakte oogcontact met haar klasgenoten en af en toe keek ze ook naar mij. Ik zag een verdrietige oogopslag, een krachtige en een vrolijke...ik zag een meisje dat haar eigen verhaal deed! En daar makkelijk doorheen fietste, in haar eigen woorden. "En nu is het goed!", was haar slotzin.

'Ze wilde dit zelf zo graag!'

Wat ging er aan vooraf? Laat ik het dit keer heel praktisch houden en eens niet de diepte ingaan over mijn eigen achtergrond. Nee gewoon de 'Libelle-stijl': 'We hebben vooraf de spreekbeurt een paar keer geoefend en het ging steeds beter. Het was een heuse gezinsmissie geworden, mijn vrouw kopieerde wat krantenknipsels van de afgelopen twee weken, ik legde de tas klaar met de poster van de KRO-NCRV, mijn dochter had de spiekbrief mooi uitgeschreven.. en door deze goede voorbereiding had ze er zin in!" Op voorhand waren we al supertrots op haar! Ze wilde dit zelf zo graag! Ze had al weken niet aan haar klasgenoten verteld dat zij in een echte App zit, en dat de tekening in deze App zo op haar lijkt en dat ze in het verhaal Vera heet! Dit had ze allemaal geheim gehouden en bewaard voor haar spreekbeurt.

Ik las laatst een zin: 'anti stigma, kan anti-anti stigma oproepen.' Daar ben ik het wel mee eens. Iemand duwt en je duwt terug. In hoeverre vererger je daarna deze dynamiek? Of komt er wellicht teveel focus op de beweging, terwijl we eigenlijk liever naar iets anders kijken?

Met dit verhaal wil ik een andere visie duiden. Want wat gebeurde er in het spreekbeurt-verhaal? Mijn dochter nam krachtig haar plek in en deelde krachtig en kwetsbaar haar verhaal in de klas en daarmee was ze elke vorm van stigma voor. Sterker nog: haar klasgenoten waren trots op haar. Een soort van doelpunt scoren.

Je eigen plek

Je neemt je plek in en je neemt ruimte voor jezelf en je verhaal. Nog voor iemand je van je plek duwt sta je al stevig, omdat je er bent. Helemaal. Wat doet de ander: blijven staan, dichterbij komen, afstand nemen? Het kan allemaal. Wie de verbinding zoekt maakt contact met de ander en de ander maakt een beweging, als reactie op jouw manier van ruimte innemen. Dit reageren is in principe neutraal, dat doen we de hele tijd. Iedereen met iedereen. En de hele natuur met ons. Je fiets naar school, een eend ziet je aankomen en waggelt snel aan de kant. Er komt een tegenligger aan en jij gaat aan de kant. Zo gaat dat. Takjes in de wind: actie en reactie.

'Je kan winnen of verliezen..'

Ok, iemand wil je kleiner maken dan je bent. Kan je dit ook als een horizontale beweging zien in plaats van een verticale? Niet dat iemand boven je staat, maar dat iemand op jouw plek wil staan. That's all. Schat je in dat in contact met een ander er zo'n duwtje aankomt, dan kan je in plaats van een tegenduw, ook een stapje opzij zetten. Niet dat je dan wint of verliest, of je plek afstaat. Nee gewoon omdat je tijdelijk zelf een andere plek inneemt, omdat je daar even prettiger staat. En met deze voetbalgrammatica van schrijven - 'je moet altijd de bal het werk laten doen, je kan winnen of verliezen: je..je..je - geef ik uitleg aan de dynamiek rondom stigma, die er in mijn optiek niet hoeft te zijn, omdat je het een stap voor kan zijn. Een stap voor jezelf, vanuit jezelf. Volgens mij heet dat ook wel 'empowering'. Als iemand je klein maakt, dan laat je jezelf ook kleinmaken. Wie kan aan dat laatste iets doen? Precies! Dat ben je vooral zelf. En ik geef hier geen uitleg op, dat is een lang proces met een lange toelichting.

Erbij horen

Met stigma wordt je buitenspel gezet, of je staat ineens buitenspel omdat je zelf de dynamiek om je heen te laat doorhad. Hoe doen goede spitsen met voetbal dat? Ze kijken om zich heen en ze voelen intuïtief waar ze het beste kunnen staan. Waar staan de anderen? Waar sta ik? Je ziet ze voortdurend meebewegen in het spel, of ze zijn ogenschijnlijk rustig, wachtend op een mooie kans. En dan ineens krijgen ze de bal aangespeeld. Wie goed staat opgesteld en goed wordt aangespeeld -timing dus! -, die kan hier wat mee en scoort.

Waar willen we in onze samenleving met elkaar liever naar kijken? Naar mooie acties en doelpunten of naar alle momenten dat iemand wel of niet stigmatisch buiten spel staat, ongeacht wie het heeft veroorzaakt?

'Dat pakt niemand van haar af.'

Dan kom ik tot de conclusie dat het buiten spel staan, aandacht verdient, zolang we maar beseffen dat het om de empowering gaat. Want met deze krachten scoren we en creëren we in de samenleving resultaten die er toe doen.

Terug naar mijn dochter van acht. Ze zal nog heel wat duwtjes te verduren krijgen in haar leven, maar in deze fase van haar leven heeft ze in ieder geval zelf gezorgd dat ze met 1-0 voor staat. Die positieve ervaring met haar klasgenoten en haar juf, dat pakt niemand van haar af. En dat zelfde geldt voor mij en voor vele anderen. We spelen immers dezelfde wedstrijd!

Door: Jeroen Zwaal

Mijn opa had een verhaal en gaf dit door, mijn vader had een verhaal en gaf dit door. En ik heb een verhaal en geef dat door aan mijn dochter. Zij maakt een verhaal en daar gaat dit blog over. Met tot slot een uitstapje naar voetbal inclusief bijbehorende termen.

Haar verhaal

En zo deed ze vandaag voor het eerst een spreekbeurt op school. Over haar vader: over ‘de verwarde man’. Vijfentwintig kinderen volgden haar woorden nieuwsgierig. Er hing een poster op het bord, ze had een VR-cardboard bij zich en ik mocht er van de juf ook bij zijn. Bewust koos ik ervoor om aan de zijkant bij het raam te zitten. Waarom? Ik had er vooraf over nagedacht en dat leek me een mooie plek. Niet te dichtbij, maar ook niet helemaal achterin de klas. Zijdelings, in het zonnetje, in contact met iedereen, maar niet teveel. (Wil je de details weten? Bekijk mijn bijdrage van dinsdag 14 maart op de fb pagina van De Nieuwe GGZ.)

Ze begon: “Ik houd een spreekbeurt over mijn vader.” Ze praatte rustig, ze maakte af en toe een grapje. Één keer liep ze vast in haar uitleg over ‘verward zijn’, maar toen keek ze snel op haar spiekbriefje en ging ze weer door. En ze maakte oogcontact met haar klasgenoten en af en toe keek ze ook naar mij. Ik zag een verdrietige oogopslag, een krachtige en een vrolijke…ik zag een meisje dat haar eigen verhaal deed! En daar makkelijk doorheen fietste, in haar eigen woorden. “En nu is het goed!”, was haar slotzin.

‘Ze wilde dit zelf zo graag!’

Wat ging er aan vooraf? Laat ik het dit keer heel praktisch houden en eens niet de diepte ingaan over mijn eigen achtergrond. Nee gewoon de ‘Libelle-stijl’: ‘We hebben vooraf de spreekbeurt een paar keer geoefend en het ging steeds beter. Het was een heuse gezinsmissie geworden, mijn vrouw kopieerde wat krantenknipsels van de afgelopen twee weken, ik legde de tas klaar met de poster van de KRO-NCRV, mijn dochter had de spiekbrief mooi uitgeschreven.. en door deze goede voorbereiding had ze er zin in!” Op voorhand waren we al supertrots op haar! Ze wilde dit zelf zo graag! Ze had al weken niet aan haar klasgenoten verteld dat zij in een echte App zit, en dat de tekening in deze App zo op haar lijkt en dat ze in het verhaal Vera heet! Dit had ze allemaal geheim gehouden en bewaard voor haar spreekbeurt.

Ik las laatst een zin: ‘anti stigma, kan anti-anti stigma oproepen.’ Daar ben ik het wel mee eens. Iemand duwt en je duwt terug. In hoeverre vererger je daarna deze dynamiek? Of komt er wellicht teveel focus op de beweging, terwijl we eigenlijk liever naar iets anders kijken?

Met dit verhaal wil ik een andere visie duiden. Want wat gebeurde er in het spreekbeurt-verhaal? Mijn dochter nam krachtig haar plek in en deelde krachtig en kwetsbaar haar verhaal in de klas en daarmee was ze elke vorm van stigma voor. Sterker nog: haar klasgenoten waren trots op haar. Een soort van doelpunt scoren.

Je eigen plek

Je neemt je plek in en je neemt ruimte voor jezelf en je verhaal. Nog voor iemand je van je plek duwt sta je al stevig, omdat je er bent. Helemaal. Wat doet de ander: blijven staan, dichterbij komen, afstand nemen? Het kan allemaal. Wie de verbinding zoekt maakt contact met de ander en de ander maakt een beweging, als reactie op jouw manier van ruimte innemen. Dit reageren is in principe neutraal, dat doen we de hele tijd. Iedereen met iedereen. En de hele natuur met ons. Je fiets naar school, een eend ziet je aankomen en waggelt snel aan de kant. Er komt een tegenligger aan en jij gaat aan de kant. Zo gaat dat. Takjes in de wind: actie en reactie.

‘Je kan winnen of verliezen..’

Ok, iemand wil je kleiner maken dan je bent. Kan je dit ook als een horizontale beweging zien in plaats van een verticale? Niet dat iemand boven je staat, maar dat iemand op jouw plek wil staan. That’s all. Schat je in dat in contact met een ander er zo’n duwtje aankomt, dan kan je in plaats van een tegenduw, ook een stapje opzij zetten. Niet dat je dan wint of verliest, of je plek afstaat. Nee gewoon omdat je tijdelijk zelf een andere plek inneemt, omdat je daar even prettiger staat. En met deze voetbalgrammatica van schrijven – ‘je moet altijd de bal het werk laten doen, je kan winnen of verliezen: je..je..je – geef ik uitleg aan de dynamiek rondom stigma, die er in mijn optiek niet hoeft te zijn, omdat je het een stap voor kan zijn. Een stap voor jezelf, vanuit jezelf. Volgens mij heet dat ook wel ‘empowering’. Als iemand je klein maakt, dan laat je jezelf ook kleinmaken. Wie kan aan dat laatste iets doen? Precies! Dat ben je vooral zelf. En ik geef hier geen uitleg op, dat is een lang proces met een lange toelichting.

Erbij horen

Met stigma wordt je buitenspel gezet, of je staat ineens buitenspel omdat je zelf de dynamiek om je heen te laat doorhad. Hoe doen goede spitsen met voetbal dat? Ze kijken om zich heen en ze voelen intuïtief waar ze het beste kunnen staan. Waar staan de anderen? Waar sta ik? Je ziet ze voortdurend meebewegen in het spel, of ze zijn ogenschijnlijk rustig, wachtend op een mooie kans. En dan ineens krijgen ze de bal aangespeeld. Wie goed staat opgesteld en goed wordt aangespeeld -timing dus! -, die kan hier wat mee en scoort.

Waar willen we in onze samenleving met elkaar liever naar kijken? Naar mooie acties en doelpunten of naar alle momenten dat iemand wel of niet stigmatisch buiten spel staat, ongeacht wie het heeft veroorzaakt?

‘Dat pakt niemand van haar af.’

Dan kom ik tot de conclusie dat het buiten spel staan, aandacht verdient, zolang we maar beseffen dat het om de empowering gaat. Want met deze krachten scoren we en creëren we in de samenleving resultaten die er toe doen.

Terug naar mijn dochter van acht. Ze zal nog heel wat duwtjes te verduren krijgen in haar leven, maar in deze fase van haar leven heeft ze in ieder geval zelf gezorgd dat ze met 1-0 voor staat. Die positieve ervaring met haar klasgenoten en haar juf, dat pakt niemand van haar af. En dat zelfde geldt voor mij en voor vele anderen. We spelen immers dezelfde wedstrijd!