Logo hart voor de GGZ

Remke van Staveren is zoals ze zelf vertelt: ‘geen ervaringsdeskundige, maar wel een deskundige met ervaring’. Ze werkt met haar hart (en ziel) aan een ‘nieuwe ggz’: “Voor wie het niet weet, HART voor de GGZ is een onafhankelijke beweging die als doel heeft het werken met passie en vanuit compassie in de ggz te bevorderen.”  

Remke van Staveren: ‘Wat mij drijft om dit te doen?’  Deze vraag wordt mij de steeds vaker gesteld. Wat maakt dat ik, nu al zo’ n anderhalf jaar geleden, het initiatief nam om te werken aan HART voor de GGZ?

In stilte lijden

Allereerst:  ik ben mens, kwetsbaar als ieder ander mens. Ik ben ooit ernstig depressief geweest. Ik schreef er al eerder over voor Samen Sterk Zonder Stigma. En als je zelf psychische klachten hebt gehad en hersteld bent, dan ken je de worsteling. Je weet als geen ander hoe de omgeving kan reageren. Toen ik mijn familie vertelde depressief te zijn, was de reactie: ‘Doe normaal!’ Er werd verder niet meer over gesproken. Ik heb in stilte geleden en er dertig jaar lang mijn mond over gehouden.

Ik ben ook psychiater. Ik houd van mijn werk, het is leuk, uitdagend, zinvol. Ik prijs me gelukkig dat ik iedere dag weer kleurrijke, boeiende mensen ontmoet die mij ook nog eens hun zielenroerselen toevertrouwen in de hoop dat ik hun lijden kan helpen verlichten. En vaak kan dat. Mijn werk (met mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen) is ook nog eens creatief. Ieder mens, ieder verhaal is uniek, en samen komen we er wel uit.

Terug bij af

In de afgelopen jaren heb ik de zorg steeds verder zien verschralen. Het lijkt soms wel of we terug zijn bij af. We geven de bezuinigingen de schuld, maar als ik eerlijk ben, denk ik dat de ggz in een poging haar boekhouding op orde te houden steeds verder is afgedreven van haar bestaansrecht, namelijk goede zorg leveren zodat de cliënt / patiënt kan herstellen. Daar gaat het toch om? En niet om inkoop, targets en zorgpakketten? We laten ons toch niet dicteren door een - kuch - DBC-minutenteller!

Dat moet anders. Het is hoog tijd om ons HART te maken voor de GGZ. En met ‘ons’ bedoel ik ‘wij allemaal’: de cliënt, patiënt, familie, ggz-werkers, zorgverzekeraars, noem maar op. De cliënt / patiënt moet weer centraal komen te staan. Nee, niet als mooie pr-blabla, in het echt! Gastvrije, compassievolle, menswaardige zorg. Stigma-doorbrekend, want met aandacht voor het individu en zijn of haar familie, met ruimte voor het unieke verhaal, een persoonlijke diagnose en een op maat gemaakt behandelplan.

Van ‘hoe dan?’ naar ‘doe dan!’

Kan dat? Ja, dat kan. Ook kostenneutraal. Want goede zorg kost niet meer geld, goede zorg levert geld op (naast een heleboel andere gunstige zaken, zoals gezondheid, geluk, voldoening) . Hoe je dat kunt doen lees je in mijn boek ' HART voor de GGZ': van ' hoe dan?'  naar ' doe dan!'. En samen met Compassion for Care, de Tijdstroom en de VvAA  organiseren we nu het symposium HART voor de GGZ. Mijn doel? Goede zorg zodat de patiënt kan herstellen.

Fragment uit het hoofdstuk Participeren, HART voor de GGZ

Doe mij maar een gebroken been

Het blijft wonderlijk dat het hebben van een psychiatrische aandoe­ning zo’n groot taboe is. Waarom eigenlijk? Kan het zijn omdat een psychische stoornis niet tastbaar te maken is? Een longontsteking kun je op een röntgenfoto zien, een hartinfarct is met een ecg aan te tonen. Maar een depressie? Waar zit die dan ergens? In de herse­nen? Maar waar en hoe dan precies?

Misschien is een psychiatrische stoornis vooral taboe omdat het zo persoonlijk is. Een psychiatrische stoornis komt dicht bij wie je bent, het tast je persoonlijkheid aan. Bij suikerziekte is de functie van je alvleesklier ontregeld, bij een psychiatrische aandoening raak je zelf ontregeld. Niet je alvleesklier, maar jij als persoon disfunctio­neert. Dat roept vaak schaamte op.

Een van mijn patiënten, een jonge vrouw met een bipolaire stoornis die voorheen midden in het leven stond, durft na haar tweede manie niet meer met haar vriendinnen af te spreken. ‘Mijn vriendinnen weten gewoon niet meer of ik nu vrolijk ben omdat ik vrolijk ben, of vrolijk ben omdat ik manisch aan het worden ben. Eerlijk gezegd weet ik dat zelf ook niet meer.’ Ze heeft geen nega­tief zelfbeeld, nee, ze is haar zelfbeeld volkomen kwijt. ‘Als ik iets voel, vraag ik me af of ik dat voel, of dat mijn bipolaire stoornis dat voelt!’ vertelde ze me laatst vertwijfeld.

Psychische symptomen kunnen bovendien je denken en oordeels­vermogen beïnvloeden. Zo kun je de je grip op de realiteit tijdelijk kwijtraken, je misschien minder goed concentreren, of de gevolgen van bepaald gedrag minder goed overzien. Daardoor kan het gebeu­ren dat anderen je niet meer voor vol aanzien.

Het lastige aan praten over stigma is dat het praten erover op zich­zelf ook weer stigmatiserend kan werken. Vergelijk het met praten over allochtonen, ook al zo’n groot – oneigenlijk – taboe. We lijken het nooit goed te kunnen doen. Maar doodzwijgen kan ook niet. Mensen worden gediscrimineerd, want we maken nu eenmaal onderscheid. De stichting Samen Sterk zonder Stigma raadt ieder­een aan om wel over stigma te praten.

Remke van Staveren is psychiater, ambassadeur voor Compassion for Care en initiatiefneemster van HART voor de GGZ. Zij werkt in een FACT-team. Zij publiceerde eerder bij uitgeverij De Tijdstroom de leerboeken Patiëntgericht communiceren (2de druk 2015), Patiëntgericht communiceren in de ggz (2013) en de gratis app’s MedCom en MedIntw (2014). Op 15 maart a.s. verschijnt het boek HART voor de GGZ, werken met compassie in een nieuwe ggz (de Tijdstroom).

Het congres Hart voor de GGZ vindt plaats op dinsdag 15 maart 2016, van 15.00 uur tot 20.30 uur in Utrecht Voor leden van de NVvA is de entreeprijs €125,- inclusief het boek HART voor de GGZ. Voor niet-leden is dat: € 165,- inclusief het boek HART voor de GGZ. Let op.

 

Logo hart voor de GGZ

Remke van Staveren is zoals ze zelf vertelt: ‘geen ervaringsdeskundige, maar wel een deskundige met ervaring’. Ze werkt met haar hart (en ziel) aan een ‘nieuwe ggz’: “Voor wie het niet weet, HART voor de GGZ is een onafhankelijke beweging die als doel heeft het werken met passie en vanuit compassie in de ggz te bevorderen.”  

Remke van Staveren: ‘Wat mij drijft om dit te doen?’  Deze vraag wordt mij de steeds vaker gesteld. Wat maakt dat ik, nu al zo’ n anderhalf jaar geleden, het initiatief nam om te werken aan HART voor de GGZ?

In stilte lijden

Allereerst:  ik ben mens, kwetsbaar als ieder ander mens. Ik ben ooit ernstig depressief geweest. Ik schreef er al eerder over voor Samen Sterk Zonder Stigma. En als je zelf psychische klachten hebt gehad en hersteld bent, dan ken je de worsteling. Je weet als geen ander hoe de omgeving kan reageren. Toen ik mijn familie vertelde depressief te zijn, was de reactie: ‘Doe normaal!’ Er werd verder niet meer over gesproken. Ik heb in stilte geleden en er dertig jaar lang mijn mond over gehouden.

Ik ben ook psychiater. Ik houd van mijn werk, het is leuk, uitdagend, zinvol. Ik prijs me gelukkig dat ik iedere dag weer kleurrijke, boeiende mensen ontmoet die mij ook nog eens hun zielenroerselen toevertrouwen in de hoop dat ik hun lijden kan helpen verlichten. En vaak kan dat. Mijn werk (met mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen) is ook nog eens creatief. Ieder mens, ieder verhaal is uniek, en samen komen we er wel uit.

Terug bij af

In de afgelopen jaren heb ik de zorg steeds verder zien verschralen. Het lijkt soms wel of we terug zijn bij af. We geven de bezuinigingen de schuld, maar als ik eerlijk ben, denk ik dat de ggz in een poging haar boekhouding op orde te houden steeds verder is afgedreven van haar bestaansrecht, namelijk goede zorg leveren zodat de cliënt / patiënt kan herstellen. Daar gaat het toch om? En niet om inkoop, targets en zorgpakketten? We laten ons toch niet dicteren door een – kuch – DBC-minutenteller!

Dat moet anders. Het is hoog tijd om ons HART te maken voor de GGZ. En met ‘ons’ bedoel ik ‘wij allemaal’: de cliënt, patiënt, familie, ggz-werkers, zorgverzekeraars, noem maar op. De cliënt / patiënt moet weer centraal komen te staan. Nee, niet als mooie pr-blabla, in het echt! Gastvrije, compassievolle, menswaardige zorg. Stigma-doorbrekend, want met aandacht voor het individu en zijn of haar familie, met ruimte voor het unieke verhaal, een persoonlijke diagnose en een op maat gemaakt behandelplan.

Van ‘hoe dan?’ naar ‘doe dan!’

Kan dat? Ja, dat kan. Ook kostenneutraal. Want goede zorg kost niet meer geld, goede zorg levert geld op (naast een heleboel andere gunstige zaken, zoals gezondheid, geluk, voldoening) . Hoe je dat kunt doen lees je in mijn boek ‘ HART voor de GGZ’: van ‘ hoe dan?’  naar ‘ doe dan!’. En samen met Compassion for Care, de Tijdstroom en de VvAA  organiseren we nu het symposium HART voor de GGZ. Mijn doel? Goede zorg zodat de patiënt kan herstellen.

Fragment uit het hoofdstuk Participeren, HART voor de GGZ

Doe mij maar een gebroken been

Het blijft wonderlijk dat het hebben van een psychiatrische aandoe­ning zo’n groot taboe is. Waarom eigenlijk? Kan het zijn omdat een psychische stoornis niet tastbaar te maken is? Een longontsteking kun je op een röntgenfoto zien, een hartinfarct is met een ecg aan te tonen. Maar een depressie? Waar zit die dan ergens? In de herse­nen? Maar waar en hoe dan precies?

Misschien is een psychiatrische stoornis vooral taboe omdat het zo persoonlijk is. Een psychiatrische stoornis komt dicht bij wie je bent, het tast je persoonlijkheid aan. Bij suikerziekte is de functie van je alvleesklier ontregeld, bij een psychiatrische aandoening raak je zelf ontregeld. Niet je alvleesklier, maar jij als persoon disfunctio­neert. Dat roept vaak schaamte op.

Een van mijn patiënten, een jonge vrouw met een bipolaire stoornis die voorheen midden in het leven stond, durft na haar tweede manie niet meer met haar vriendinnen af te spreken. ‘Mijn vriendinnen weten gewoon niet meer of ik nu vrolijk ben omdat ik vrolijk ben, of vrolijk ben omdat ik manisch aan het worden ben. Eerlijk gezegd weet ik dat zelf ook niet meer.’ Ze heeft geen nega­tief zelfbeeld, nee, ze is haar zelfbeeld volkomen kwijt. ‘Als ik iets voel, vraag ik me af of ik dat voel, of dat mijn bipolaire stoornis dat voelt!’ vertelde ze me laatst vertwijfeld.

Psychische symptomen kunnen bovendien je denken en oordeels­vermogen beïnvloeden. Zo kun je de je grip op de realiteit tijdelijk kwijtraken, je misschien minder goed concentreren, of de gevolgen van bepaald gedrag minder goed overzien. Daardoor kan het gebeu­ren dat anderen je niet meer voor vol aanzien.

Het lastige aan praten over stigma is dat het praten erover op zich­zelf ook weer stigmatiserend kan werken. Vergelijk het met praten over allochtonen, ook al zo’n groot – oneigenlijk – taboe. We lijken het nooit goed te kunnen doen. Maar doodzwijgen kan ook niet. Mensen worden gediscrimineerd, want we maken nu eenmaal onderscheid. De stichting Samen Sterk zonder Stigma raadt ieder­een aan om wel over stigma te praten.

Remke van Staveren is psychiater, ambassadeur voor Compassion for Care en initiatiefneemster van HART voor de GGZ. Zij werkt in een FACT-team. Zij publiceerde eerder bij uitgeverij De Tijdstroom de leerboeken Patiëntgericht communiceren (2de druk 2015), Patiëntgericht communiceren in de ggz (2013) en de gratis app’s MedCom en MedIntw (2014). Op 15 maart a.s. verschijnt het boek HART voor de GGZ, werken met compassie in een nieuwe ggz (de Tijdstroom).

Het congres Hart voor de GGZ vindt plaats op dinsdag 15 maart 2016, van 15.00 uur tot 20.30 uur in Utrecht Voor leden van de NVvA is de entreeprijs €125,- inclusief het boek HART voor de GGZ. Voor niet-leden is dat: € 165,- inclusief het boek HART voor de GGZ. Let op.

 

Posted in Geen categorie

3 reacties “‘Hart voor de GGZ’

  1. Persoonlijke aandacht en warme betrokkenheid, daar draait het om bij verwenzorg. Als ambassadeur van de verwenzorg ligt ‘HART voor de GGZ’ daarom ook dicht bij mijn hart. Als coördinator verwenzorg bij GGNet in Apeldoorn mag ik verwenzorg, samen met heel veel collega’s en vrijwilligers in de praktijk brengen. Ons motto is ‘Niet praten, maar doen!’ en dat sluit weer heel mooi aan bij het boek ‘HART voor de GGZ’. Want aandacht hoeft niet veel te kosten. En zo is de cirkel rond.

    Zelf ga ik met mijn collega Marian Visser naar het symposium, voor nog meer inspiratie en motivatie. Graag zou ik nog iemand mee willen nemen. Een vrijkaart is daarom heel welkom!

  2. Ben heel benieuwd naar het boek.
    Kan jammer genoeg niet bij het congres aanwezig zijn wegens psychische problemen 🙁
    Maar ben blij dat er nu een congres komt en een boek waar ik veel aan hoop te hebben.
    Een stigma dat voor eens en altijd moet verdwijnen en er moet veel meer begrip komen…voelt soms zo machteloos als je niet wordt begrepen….men zich niet kan of wil verplaatsen in jouw situatie. Alsof je het zelf zo leuk vindt…..ik weet wel beter 😉
    Er zijn zoveel leuke dingen die aan mijn neus voorbij gaan…ik heb zoveel ingeleverd aan sociale contacten en bezigheden….ook mijn werk…en toch probeer ik positief te blijven en hoop dat het ooit weer beter gaat….ik werk er in ieder geval hard aan 😉

  3. Als hulpverlener maar ook ervaringsdeskundige weet ik helaas hoe het stigma voelt..
    het congres en het boek maken mij dan ook erg nieuwsgierig.

Je kunt niet meer reageren.