Dieke Roodbeen werkt bij Buro Maks, een organisatie die mensen met een psychische kwetsbaarheid ondersteunt. Daarnaast studeert ze Social Work aan de HAN. In het kader van haar master ontwikkelde ze een verbetertraject waarbij ze de toolkit Beyond the Label van Samen Sterk zonder Stigma heeft gebruikt. Wat vindt ze ervan?

"Bij Buro MAKS constateerden we dat het soms lastig is om de hulpverlening af te schalen. Ik ben gaan onderzoeken wat daarvan de oorzaak is. Wij werken op een oplossingsgerichte manier naar resultaten, maar na interviews met een aantal cliënten ging ik twijfelen of we met z’n allen wel echt zo oplossingsgericht bezig zijn. We moeten de cliënt overal in meenemen, maar de professionals bleken regelmatig het een en ander in te vullen voor mensen."

Niet altijd bewust van stigma

"Zo werd een mevrouw met een depressie die in de bijstand zat en weer aan het werk wilde verplicht om een sollicitatiecursus te volgen. Die cursus had ze helemaal niet nodig, maar daar werd niet naar gekeken. Bovendien wilde ze graag zinvol werk, wat voor haar social work inhield. Ze kreeg te horen dat ze wel in een distributiecentrum kon gaan werken, zodat ze een dagbesteding had en een beter dag- en nachtritme zou krijgen.

Haar begeleider was zich er niet van bewust in hoeverre stigma een rol speelde.

Zowel van de overbodige cursus als van dit perspectief werd ze doodongelukkig. Ze dacht “Ik ben een psychiatrische patiënt, zie je nou wel… Dit zijn mijn mogelijkheden, dit is de rest van mijn leven”. Deze gedachten versterkten haar depressieve klachten, waardoor er weinig vooruitgang kwam in haar situatie. Haar begeleider merkte wel dat er iets speelde, maar was zich er niet van bewust in hoeverre stigma daarbij een rol speelde."

Vooroordelen houden probleem in stand

"Bij deze mevrouw realiseerde ik me hoe allerlei vooroordelen een rol kunnen spelen. De betrokken instanties en de gemeente hadden absoluut goede bedoelingen, maar vulden de mogelijkheden erg voor de cliënt in. We hadden onvoldoende in de gaten welk effect dit had. We willen allemaal iets oplossen, toch dragen we soms juist bij aan de instandhouding van het probleem.

Een ander voorbeeld: We werken binnen de oplossingsgerichte methodiek met schaalvragen. Je stelt jezelf een doel en vervolgens kijk je elke week op een schaal van 0 tot 10 in hoeverre je stappen hebt gezet. Een signaal dat een aantal keren in het onderzoek benoemd werd, is dat collega’s vinden dat cliënten soms een onrealistisch doel stellen. Hierop reageren ze met “Je moet niet voor die 10 gaan hoor, een 7 is ook al heel mooi.” Goed bedoeld, maar het kan vervelende effecten hebben op iemands zelfvertrouwen en zelfbeeld."

Impact boven verwachting

"Na mijn onderzoek ontwikkelde ik een praktijkverbeterinterventie als antwoord op de vraag: wat moeten mijn collega’s en ik weten of aangeboden krijgen om ons bewuster te worden van de invloed van stigma? En ons bewuster te worden van onze eigen vooroordelen? Ik ben in de literatuur gedoken en gaan lezen over de invloed van stigma. Zo kwam ik op de website van Samen Sterk zonder Stigma en bij de toolkit Beyond the Label terecht. Ik bedacht samen met een aantal cliënten een workshop waarin ik werkvormen uit Beyond the Label gebruik. De impact van deze workshop was boven verwachting.

Collega’s beseften echt wat stigma met mensen kan doen.

Met name de oefening ‘Herdefinieer normaal’ was heel krachtig. Cliënten schreven vooraf hun diagnose op een flipover. Vervolgens vroeg ik collega’s om hierbij te schrijven hoe zij denken dat de samenleving aankijkt tegen mensen met deze diagnose. Mijn collega’s gingen hier fanatiek mee aan de slag. Vervolgens vertelden de cliënten dat er bij hun sprake was van deze diagnoses. Iemand met borderline zei “Snappen jullie dan nu dat ik dat aan niemand durf te vertellen?” Nou, toen werd het wel even stil.

Daarna ontstond een enorm verdiepend gesprek. Collega’s beseften echt wat stigma met mensen kan doen. Ik vond deze oefening zo waardevol dat we deze gaan opnemen in onze training voor nieuwe medewerkers."

Meerwaarde Beyond the Label

"Wat ik fijn vind aan Beyond the Label is dat je kunt kiezen uit verschillende oefeningen. Zo spits je een workshop helemaal toe op jouw behoeftes, in dit geval de kwesties die ik in mijn onderzoek tegenkwam. Van tevoren heb ik met Samen Sterk overlegt welke oefening het meest geschikt was en dat was heel prettig. Het is goed om een sparringpartner te hebben die vanuit een helicopterview meekijkt.

Veel andere trainingen zijn vooral gestoeld op contact, waarbij cliënten of ervaringsdeskundigen hun verhaal doen. Ik ben daar voorstander van, maar het is ook belangrijk om daarnaast goede voorlichting te geven over wat stigma is. Beyond the label bevat veel achtergrondinformatie over stigma en wat dat doet. Die gedegen achtergrondkennis zorgt ervoor dat deze toolkit veel meer effect heeft. Bovendien leent Beyond the Label zich bij uitstek om voorlichting en contact te combineren, waardoor het nog sterker wordt in zijn boodschap."

Zorgvuldig, waardevol én leuk

"Als je vooroordelen wilt aanpakken, moet je dat wel heel zorgvuldig doen. Ik vind Beyond the Label heel zorgvuldig in alle informatie en de oefeningen die eraan gekoppeld zijn. Daarnaast zijn de oefeningen gewoon heel leuk. Het is interactief en je wordt echt uitgedaagd om zelf na te denken.

Het team ervaarde de oefeningen uit Beyond the Label als heel waardevol. Ze gaven als feedback dat ze zich er nu meer bewust van zijn dat ze vooroordelen hebben.

Het is interactief en je wordt echt uitgedaagd om zelf na te denken.

Een collega had het na de workshop met één van haar cliënten over stigma en toen bleek dat hij enorm veel last had van zelfstigma. Door dit te bespreken en om te buigen, kon de begeleiding in twee maanden worden afgebouwd van één keer in de week vier uur naar één keer in de drie weken twee uur. Dat laat wel zien hoe belangrijk het is om (zelf)stigma te verminderen én hoe groot de positieve impact van Beyond the Label kan zijn."

Borging nodig voor blijvende aandacht

"Stigma heeft blijvende aandacht nodig, anders raakt het weer op de achtergrond. Daarom hebben we het geborgd door het thema stigma toe te voegen aan de werkbegeleiding, een format waarop alle onderwerpen staan die aan bod moeten komen. Daar staat nu een blokje ‘stigma’ bij met een aantal vragen, zodat je bij elke werkbegeleiding weer ziet “oh ja, stigma, dat is een ding, daar moeten we het ook over hebben. Bij teamvergaderingen komt het onderwerp ook regelmatig terug. Zo proberen we ervoor te zorgen dat collega’s zich hier bewust van blijven, we zijn er namelijk van overtuigd dat de invloed van stigma op herstel heel aanzienlijk kan zijn."

meer weten?

Wil jij ook op een leuke, laagdrempelige manier met je collega’s in gesprek over stigmatisering?
Toolkit Beyond the Label bevat 14 werkvormen waarmee je een open dialoog kunt starten.

 

Dieke Roodbeen werkt bij Buro Maks, een organisatie die mensen met een psychische kwetsbaarheid ondersteunt. Daarnaast studeert ze Social Work aan de HAN. In het kader van haar master ontwikkelde ze een verbetertraject waarbij ze de toolkit Beyond the Label van Samen Sterk zonder Stigma heeft gebruikt. Wat vindt ze ervan?

“Bij Buro MAKS constateerden we dat het soms lastig is om de hulpverlening af te schalen. Ik ben gaan onderzoeken wat daarvan de oorzaak is. Wij werken op een oplossingsgerichte manier naar resultaten, maar na interviews met een aantal cliënten ging ik twijfelen of we met z’n allen wel echt zo oplossingsgericht bezig zijn. We moeten de cliënt overal in meenemen, maar de professionals bleken regelmatig het een en ander in te vullen voor mensen.”

Niet altijd bewust van stigma

“Zo werd een mevrouw met een depressie die in de bijstand zat en weer aan het werk wilde verplicht om een sollicitatiecursus te volgen. Die cursus had ze helemaal niet nodig, maar daar werd niet naar gekeken. Bovendien wilde ze graag zinvol werk, wat voor haar social work inhield. Ze kreeg te horen dat ze wel in een distributiecentrum kon gaan werken, zodat ze een dagbesteding had en een beter dag- en nachtritme zou krijgen.

Haar begeleider was zich er niet van bewust in hoeverre stigma een rol speelde.

Zowel van de overbodige cursus als van dit perspectief werd ze doodongelukkig. Ze dacht “Ik ben een psychiatrische patiënt, zie je nou wel… Dit zijn mijn mogelijkheden, dit is de rest van mijn leven”. Deze gedachten versterkten haar depressieve klachten, waardoor er weinig vooruitgang kwam in haar situatie. Haar begeleider merkte wel dat er iets speelde, maar was zich er niet van bewust in hoeverre stigma daarbij een rol speelde.”

Vooroordelen houden probleem in stand

“Bij deze mevrouw realiseerde ik me hoe allerlei vooroordelen een rol kunnen spelen. De betrokken instanties en de gemeente hadden absoluut goede bedoelingen, maar vulden de mogelijkheden erg voor de cliënt in. We hadden onvoldoende in de gaten welk effect dit had. We willen allemaal iets oplossen, toch dragen we soms juist bij aan de instandhouding van het probleem.

Een ander voorbeeld: We werken binnen de oplossingsgerichte methodiek met schaalvragen. Je stelt jezelf een doel en vervolgens kijk je elke week op een schaal van 0 tot 10 in hoeverre je stappen hebt gezet. Een signaal dat een aantal keren in het onderzoek benoemd werd, is dat collega’s vinden dat cliënten soms een onrealistisch doel stellen. Hierop reageren ze met “Je moet niet voor die 10 gaan hoor, een 7 is ook al heel mooi.” Goed bedoeld, maar het kan vervelende effecten hebben op iemands zelfvertrouwen en zelfbeeld.”

Impact boven verwachting

“Na mijn onderzoek ontwikkelde ik een praktijkverbeterinterventie als antwoord op de vraag: wat moeten mijn collega’s en ik weten of aangeboden krijgen om ons bewuster te worden van de invloed van stigma? En ons bewuster te worden van onze eigen vooroordelen? Ik ben in de literatuur gedoken en gaan lezen over de invloed van stigma. Zo kwam ik op de website van Samen Sterk zonder Stigma en bij de toolkit Beyond the Label terecht. Ik bedacht samen met een aantal cliënten een workshop waarin ik werkvormen uit Beyond the Label gebruik. De impact van deze workshop was boven verwachting.

Collega’s beseften echt wat stigma met mensen kan doen.

Met name de oefening ‘Herdefinieer normaal’ was heel krachtig. Cliënten schreven vooraf hun diagnose op een flipover. Vervolgens vroeg ik collega’s om hierbij te schrijven hoe zij denken dat de samenleving aankijkt tegen mensen met deze diagnose. Mijn collega’s gingen hier fanatiek mee aan de slag. Vervolgens vertelden de cliënten dat er bij hun sprake was van deze diagnoses. Iemand met borderline zei “Snappen jullie dan nu dat ik dat aan niemand durf te vertellen?” Nou, toen werd het wel even stil.

Daarna ontstond een enorm verdiepend gesprek. Collega’s beseften echt wat stigma met mensen kan doen. Ik vond deze oefening zo waardevol dat we deze gaan opnemen in onze training voor nieuwe medewerkers.”

Meerwaarde Beyond the Label

“Wat ik fijn vind aan Beyond the Label is dat je kunt kiezen uit verschillende oefeningen. Zo spits je een workshop helemaal toe op jouw behoeftes, in dit geval de kwesties die ik in mijn onderzoek tegenkwam. Van tevoren heb ik met Samen Sterk overlegt welke oefening het meest geschikt was en dat was heel prettig. Het is goed om een sparringpartner te hebben die vanuit een helicopterview meekijkt.

Veel andere trainingen zijn vooral gestoeld op contact, waarbij cliënten of ervaringsdeskundigen hun verhaal doen. Ik ben daar voorstander van, maar het is ook belangrijk om daarnaast goede voorlichting te geven over wat stigma is. Beyond the label bevat veel achtergrondinformatie over stigma en wat dat doet. Die gedegen achtergrondkennis zorgt ervoor dat deze toolkit veel meer effect heeft. Bovendien leent Beyond the Label zich bij uitstek om voorlichting en contact te combineren, waardoor het nog sterker wordt in zijn boodschap.”

Zorgvuldig, waardevol én leuk

“Als je vooroordelen wilt aanpakken, moet je dat wel heel zorgvuldig doen. Ik vind Beyond the Label heel zorgvuldig in alle informatie en de oefeningen die eraan gekoppeld zijn. Daarnaast zijn de oefeningen gewoon heel leuk. Het is interactief en je wordt echt uitgedaagd om zelf na te denken.

Het team ervaarde de oefeningen uit Beyond the Label als heel waardevol. Ze gaven als feedback dat ze zich er nu meer bewust van zijn dat ze vooroordelen hebben.

Het is interactief en je wordt echt uitgedaagd om zelf na te denken.

Een collega had het na de workshop met één van haar cliënten over stigma en toen bleek dat hij enorm veel last had van zelfstigma. Door dit te bespreken en om te buigen, kon de begeleiding in twee maanden worden afgebouwd van één keer in de week vier uur naar één keer in de drie weken twee uur. Dat laat wel zien hoe belangrijk het is om (zelf)stigma te verminderen én hoe groot de positieve impact van Beyond the Label kan zijn.”

Borging nodig voor blijvende aandacht

“Stigma heeft blijvende aandacht nodig, anders raakt het weer op de achtergrond. Daarom hebben we het geborgd door het thema stigma toe te voegen aan de werkbegeleiding, een format waarop alle onderwerpen staan die aan bod moeten komen. Daar staat nu een blokje ‘stigma’ bij met een aantal vragen, zodat je bij elke werkbegeleiding weer ziet “oh ja, stigma, dat is een ding, daar moeten we het ook over hebben. Bij teamvergaderingen komt het onderwerp ook regelmatig terug. Zo proberen we ervoor te zorgen dat collega’s zich hier bewust van blijven, we zijn er namelijk van overtuigd dat de invloed van stigma op herstel heel aanzienlijk kan zijn.”

meer weten?

Wil jij ook op een leuke, laagdrempelige manier met je collega’s in gesprek over stigmatisering?
Toolkit Beyond the Label bevat 14 werkvormen waarmee je een open dialoog kunt starten.