Cliënten in de ggz voelen zich vaak gestigmatiseerd door hulpverleners of in de hulpverlening. Dit blijkt uit – internationaal – onderzoek.

Uit onderzoek onder mensen met schizofrenie uit 27 landen bleek dat velen discriminatie ervaren in het contact met hulpverleners uit de somatische en geestelijke gezondheidszorg (Harangozo, 2014). Dit was ook een van de uitkomsten van de INDIGO-studie: een onderzoek in 28 landen, waaronder Nederland, naar discriminatie van mensen met schizofrenie. Respondenten ervaarden op vele terreinen discriminatie, ook in de hulpverlening. 58% voelde zich negatief bejegend door ggz-medewerkers: ze voelden zich wel eens respectloos behandeld, vernederd of gestraft.

Volgens onderzoek van Nordt et al. ervaren cliënten binnen de ggz gebrek aan acceptatie (47%), dat ze incompetent geacht worden (49%) en dat van hen geweld verwacht wordt (11%).

Schulze publiceerde een systematisch overzicht waaruit blijkt dat ggz-professionals niet zo gek veel verschillen van de algemene bevolking in hun opvattingen over cliënten. Ondanks hun grotere kennis en mate van contact met mensen met een psychische kwetsbaarheid.

Oorzaken

Dat cliënten zich gestigmatiseerd voelen is duidelijk. De oorzaken zijn divers.

  • Cliënten vinden juist en zorgvuldig taalgebruik heel belangrijk. Bijvoorbeeld: zorgverleners (met name buiten de ggz) noemen cliënten met schizofrenie ‘schizofrenen’ en ‘psychotici’. Daarmee reduceren ze iemand tot een medische diagnose.
  • Patiënten en familieleden ervaren desinteresse en weinig begrip van de hulpverlener. Ze worden slecht voorgelicht of matig betrokken bij de behandeling.

Feit is dat voor de meeste mensen met een psychische aandoening herstel mogelijk is.

  • De psychiatrische diagnose werd tot voor kort ‘standaard’ gekoppeld aan een negatieve prognose: ‘Je zult ziek zijn voor de rest van je leven’. Feit is dat voor de meeste mensen met een psychische aandoening herstel mogelijk is.
  • Cliënten melden dat de behandeling vooral gaat over medicijngebruik of symptoombestrijding. Er is te weinig oog voor iemands ontwikkelingskansen.
  • De accommodatie en veiligheid in ggz-instellingen laat te wensen over.
  • De bejegening van – nieuwe – cliënten kan beter. Zo vertelt een cliënt die zich – na jarenlang twijfelen – bij de eerste melding aan de balie liet wegsturen na twee seconden, omdat ze de verkeerde papieren bij zich had.

handboek destigmatsisering

Wetenschappelijk bewijs voor de effectiviteit van anti-stigmastrategieën is schaars. Het is een complexe problematiek. In het ‘Handboek destigmatisering bij psychische aandoeningen’: vind je een uitgebreid overzicht van het onderzoek dat er gedaan is. Het bevat zowel wetenschappelijk onderbouwde theorie als handzame strategieën, voorbeelden van succesvolle campagnes en aanbevelingen aan hulpverleners.