Stigma bestaat ook binnen de ggz: we kunnen er niet om heen. Gelukkig kun je als professioneel hulpverlener bijdragen aan vermindering van – de negatieve effecten van – stigma.

Hieronder enkele tips om direct als professional met destigmatisering te starten in de praktijk.

Professionaliteit: bewustzijn en kennis

  • Wees je als professioneel hulpverlener bewust van stigma in de hulpverlening en erken het probleem.
  • Neem kennis van de inzichten over stigma(bestrijding). Bijvoorbeeld via het Handboek destigmatisering bij psychische aandoeningen.
  • Wees deel van de oplossing: spreek collega’s aan op stigmatiserende uitingen of ‘herstelondermijnende reflexen’ in het beroepsmatig handelen.
  • Diagnosticeer zorgvuldig vanuit een besef van de stigmatiserende effecten van de gebruikte etiketten en de associatie met soms sterk negatieve beelden.
  • Overweeg om het weloverwogen kiezen voor openheid standaard op te nemen in een (groeps)psycho-educatieaanbod bij herstelondersteuning met inschakeling van ervaringsdeskundigen. Bijvoorbeeld door een beslissingshulp zoals CORAL in te zetten.
  • Ook leren omgaan met mogelijk negatieve reacties uit de omgeving (coping) kan een goed standaardonderdeel zijn van psycho-educatie.

PROFESSIONEEL In het directe contact

  • Zorg voor een professionele beroepshouding: ben je in het contact bewust van mogelijk ervaren stigma en de invloed van de machtsverhouding. Reflecteer daarnaast op de mogelijke negatieve impact van je eigen bejegening van de cliënt.
  • Wees bereid om ‘macht’ te delen (shared decision making) en luister dus goed naar cliënten en familie.
  • Benadruk in uitleg over de aandoening aan de cliënt en zijn naasten verklaringsfactoren zoals genetische aanleg of defecten in de hersenstofwisseling niet te veel, maar heb het meer over de invloed van veranderbare psychosociale factoren.
  • Bespreek stigma (publiek-, zelf- en geanticipeerd stigma) met cliënten en geef ze passende coping strategieën.
  • Help cliënten in de afweging van voor- en nadelen van de opties die ze hebben rondom openheid.
  • Wees herstelondersteunend en empowerend. Straal hoop en vertrouwen uit naar cliënten en kom samen met hen op voor hun recht op goede zorg en rehabilitatie.
  • Stimuleer cliënten tot deelname aan herstelgroepen of lotgenotencontact.
  • Zoek uit waar de patiënt stigma-gerelateerde problemen heeft en overleg of interventies kunnen helpen. Bijvoorbeeld in het aangaan van sociale contacten, het versterken van het zelfbeeld of het bijstellen van negatieve overtuigingen over de eigen capaciteiten.
  • Help als professioneel hulpverlener mee antistigma-programma’s te organiseren (voorlichting, contact), samen met ervaringsdeskundigen/cliënten.