Minister Schippers heeft in november 2016 het SER advies ‘Werk: van belang voor iedereen – Een advies over werken met een chronische ziekte’ met haar reactie naar de tweede kamer gestuurd. Hierin staat onder andere de oproep om chronische ziekten – waaronder ook psychische aandoeningen – op de werkvloer bespreekbaar te maken:

“Het voeren van het goede gesprek tussen werkgever en werknemer vormt de basis voor een omgeving waarbinnen zaken aan de orde kunnen worden gesteld. Een veilige sfeer waarin op open en constructieve wijze gesproken kan worden stelt de werknemer met een chronisch (psychische) ziekte in staat hierin het initiatief te nemen. Niemand is er uiteindelijk bij gebaat wanneer hindernissen worden verzwegen.”

 

Dit advies leidde tot een discussie over de privacy van werknemers. In het SER-advies is namelijk niets opgenomen over de privacywetgeving, terwijl dit toch een relevant aspect is.

Samen Sterk is voorstander van de bespreekbaarheid van psychische aandoeningen op de werkvloer. Wanneer psychische aandoeningen beter bespreekbaar zijn, kunnen werkgever en werknemer samen tot oplossingen komen. Mensen zoeken dan sneller hulp en herstellen eerder. Dit dringt onnodig verzuim terug en de tevredenheid en productiviteit van medewerkers stijgt. Een win-win-situatie voor beide partijen. Het zou een gemiste kans zijn als dit door privacyregels wordt gedwarsboomd. Genoeg reden om hier dieper op in te gaan.

Wat mag wel en niet?

We gaan er van uit dat de werkgever en de werknemer inderdaad met elkaar in gesprek gaan met de beste intenties om zelfstandig tot oplossingen te komen. Wat kan en mag een werkgever doen met vrijwillig door de werknemer verstrekte informatie? En wat mag een werkgever wel en niet vragen?

Daarover zijn regels gepubliceerd (april 2016) door de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) in de beleidsregels ‘De zieke werknemer’. Deze beleidsregels zijn een verduidelijking van bestaande regelgeving (Wet bescherming persoonsgegevens).

Centraal staan twee belangrijke pijlers van de privacyregelgeving:
• Het geheimhouden van medische gegevens.
• Het zonder dwang of drang kunnen spreken (of zwijgen) door zieke werknemers over privacygevoelige onderwerpen.

Wat mag je als werkgever doen met vrijwillig verkregen informatie?
De informatie over de gezondheid die een werkgever uit gesprekken mag verwerken is aan strikte regels gebonden. Ook als het om vrijwillig verstrekte gegevens gaat.

“Artikel 16 Wbp bepaalt dat de verwerking van persoonsgegevens betreffende iemands gezondheid verboden is.“

en

“Het begrip ‘gezondheidsgegevens’ in de zin van artikel 16 Wbp moet ruim worden opgevat. Het omvat niet alleen de gegevens die een arts bij een medisch onderzoek of medische behandeling verwerkt, maar álle gegevens die de lichamelijke of geestelijke gezondheid van een persoon betreffen. Zo is het enkele feit dat iemand zich ziek heeft gemeld een gegeven over de gezondheid, ook al zegt dat niets over de aard van de aandoening.“

 

Dus je mag er wel over praten, maar je mag de gegevens niet verwerken. Onder “verwerken” valt bij persoonsgegevens onder andere: het verzamelen, vastleggen, ordenen, bewaren, bijwerken, wijzigen, opvragen, raadplegen, gebruiken, doorzenden, verspreiden, beschikbaar stellen, samenbrengen, met elkaar in verband brengen, afschermen, uitwissen en vernietigen van gegevens.

Wat mag je vragen?

Volgens de AP mag een werkgever niet vragen naar (functionele) arbeidsbeperkingen of arbeidsmogelijkheden, omdat daarmee te gemakkelijk medische gegevens zijn te achterhalen. Ook mag de werkgever niet zelf uit het verhaal van de werknemer opmaken welk werk hij of zij dan eventueel zou kunnen doen. Dat zou neerkomen op een interpretatie van beperkingen en/of mogelijkheden en dat mag alleen de bedrijfsarts doen.

Wat wel mag volgens de richtlijnen van de AP, is een gesprek tussen werkgever en werknemer – zonder dwang of drang – over de specifieke (deel)taken die een zieke werknemer denkt te kunnen doen. Daarvoor moet de werknemer in alle vrijheid kunnen aangeven welke (deel)taken hij nog denkt te kunnen doen van het eigen of eventueel ander werk. Bij voorkeur geeft een werknemer dat zelf aan.

Dan maar zwijgen?

Volgens de huidige wetgeving zijn werkgevers dus in overtreding als zij in gesprek gaan met zieke werknemers en met de beste bedoelingen zelfstandig proberen problemen op te lossen. Tegelijkertijd stimuleert de overheid met het SER rapport de bespreekbaarheid van chronische (psychische) aandoeningen op de werkvloer. Dit heeft geleid tot een discussie of de Wet bescherming persoonsgegevens mogelijk moet worden aangepast zodat er ruimte komt voor werkgever en werknemer om samen over beperkingen, mogelijkheden en oplossingen te kunnen praten.

Samen Sterk vindt het belangrijk dat ruimte voor bespreekbaarheid van psychische aandoeningen en de rechten op privacy van werknemers in een goede balans met elkaar zijn. Het is aan de overheid de wetgeving en maatschappelijke behoefte op elkaar af te stemmen. In de tussentijd roepen wij werkgevers op toch vooral wel het gesprek aan te gaan en zich niet te verschuilen achter de wetgeving. Want ook met de huidige beleidsregels van de AP is een goed gesprek tussen werkgever en werknemer mogelijk. Wij blijven het volgen.

Bronnen: NVAB en BG-magazine.
Geschreven door Ingrid van Ommeren.