Samen Sterk is betrokken bij verschillende onderzoeken naar de rol van de media bij stigmatisering - en hoe je die kunt aanpakken.

 

coronacrisis maakt media milder

September 2020 - Nieuwsredacties berichtten tijdens de coronacrisis met meer begrip over mensen met een psychische aandoening. Dat blijkt uit een verkennend onderzoek door Hogeschool Windesheim, lectoraat constructieve journalistiek, in samenwerking met Samen Sterk zonder Stigma.

Uit het onderzoek blijkt ook dat nieuwsredacties tijdens deze crisis geneigd zijn om terug te vallen op professionals als bron. Mensen met een psychische aandoening zelf komen opvallend minder vaak aan het woord. Professionele deskundigen benadrukken de impact die de coronacrisis op de mentale gezondheid kan hebben. Tijdens de lockdown wordt de veerkracht van veel mensen zwaar op de proef gesteld.

Windesheim analyseerde de berichtgeving van de Telegraaf, de Volkskrant, NOS.nl en NU.nl in de periode januari tot en met mei 2020. De onderzoekers konden daardoor de periode vóór corona vergelijken met de periode van de beperkte lockdown. ‘In de coronaperiode lijkt er een verband te worden gelegd tussen de omstandigheden tijdens de coronacrisis en psychische aandoeningen. Een voorbeeld hiervan is aandacht voor de negatieve effecten die isolatie en eenzaamheid kunnen hebben op mensen,’ aldus het onderzoeksrapport.

Overigens blijkt uit het onderzoek ook dat de berichtgeving over verschillende psychische aandoeningen nogal verschilt. Berichten over mensen met een psychose gaan grotendeels over criminaliteit, gevaar en overlast. De toon van deze berichten is negatiever dan bij andere aandoeningen. Voor aandoeningen zoals burn-out, angststoornissen of depressie is meer begrip en is de toon in de berichten neutraler.

 

'er zijn levens in gevaar...'

November 2019 - Incidenten in de media rond mensen met een psychische aandoening zijn aan de orde van de dag. Samen Sterk heeft in de eerste helft van 2019 zes casussen intensief gevolgd en geanalyseerd. Wat is er te zeggen over de benadering van de verschillende media bij de berichtgeving over incidenten? Welke framing zien we terug? Wat zijn de gevolgen hiervan voor de beeldvorming rond mensen met een psychische aandoening? Welke invloed heeft de woordvoering door bestuurders of medewerkers van ggz-instellingen hierbij? Wat kunnen we hiervan leren? De voornaamste conclusies: de beeldvorming rond mensen met een psychische aandoening en de ggz-instellingen waar zij onder behandeling zijn, is bij incidenten uiterst negatief. In de media lijkt elke nuance, elke nuchterheid en elk evenwicht ver te zoeken zodra iemand met een psychische aandoening in de fout gaat. Dan lijken ineens álle mensen met zo’n aandoening een potentieel risico voor hun omgeving en élke ggz-instelling een gesloten fort, waar fout op fout wordt gestapeld.

Het stigmatiserende effect van de negatieve framing bij incidenten is groot. Veel begrip, openheid, contact, dialoog, met zorg ontwikkeld en opgebouwd, kan in één klap onderuit gehaald worden door een onnadenkende, onervaren journalist van dienst, die in drie alinea’s een direct verband legt tussen psychische problemen, verward gedrag en moord – alsof die drie logisch uit elkaar voortvloeien.

Wat nu? Dat is nog niet zo eenvoudig te zeggen. Wat in ieder geval nodig is, is een groter gevoel van urgentie voor dit probleem, zowel bij patiëntenorganisaties als bij ggz-instellingen. En een structurele media-aanpak om deze beeldvorming bij te stellen.

 

goede journalistiek maakt het verschil

Juni 2019 - Journalistieke berichtgeving kan bijdragen aan het verminderen van vooroordelen en stigmatisering. Dat blijkt uit onderzoek door het Lectoraat Constructive Journalism van hogeschool Windesheim, in opdracht van Samen Sterk zonder Stigma, in de eerste helft van 2019.

Hoe nieuwsmedia berichten over mensen met een psychische aandoening maakt veel uit voor het oordeel dat anderen over hen vormen. Journalisten kunnen daardoor een belangrijke bijdrage leveren aan het tegengaan van stigmatisering van deze toch al kwetsbare groep. Dat kan bovendien goed samengaan met onafhankelijke, objectieve berichtgeving. Belangrijk is dat journalisten oog hebben voor het genuanceerde, menselijke verhaal achter de feiten en dat ze niet vervallen in negatieve stereotyperingen. Het onderzoekWat zijn de feiten? De bijdrage van een constructieve nieuwsaanpak op de beeldvorming rond mensen met een psychische aandoening laat zien dat berichten met meer constructieve elementen zorgen voor minder negatieve emoties (zoals boosheid en machteloosheid) en meer positieve emoties (zoals hoop en inspiratie). Constructieve elementen zijn bijvoorbeeld duiding van cijfers en ontwikkelingen, het geven van context, het bieden van toekomstperspectief, aandacht voor de menselijke kant en tips voor de lezer of kijker over hoe te handelen. Een constructieve (menswaardige, positieve) foto kan alleen al zorgen voor minder negatieve gevoelens.

Wat zijn de feiten? De bijdrage van een constructieve nieuwsaanpak op de beeldvorming rond mensen met een psychische aandoening (Windesheim, Zwolle, juni 2019).

 

beter weten

December 2017 - In het kader van haar opleiding tot psychiater onderzocht Christine de Vries in 2017, met medewerking van Samen Sterk, de rol van de media bij (de)stigmatisering van mensen met een psychische aandoening. De belangrijkste conclusies:

Journalisten willen liever niet dat hun berichtgeving stigmatiserend werkt. Maar als dat wel het bijeffect is van de berichtgeving over bijvoorbeeld incidenten (personen met verward gedrag, forensische psychiatrie), dan nemen ze het over het algemeen voor lief.
Journalisten hechten sterk aan hun onafhankelijkheid. Ze staan niet erg open voor beïnvloeding, ze willen niet ‘een bepaalde kant op gestuurd’ worden.
Journalisten willen graag snel en makkelijk aan goede informatie komen. Ze staan open voor deskundigheidsbevordering, verbreding van hun kennis en contact met ervaringsdeskundigen. Oprechte feedback wordt op prijs gesteld.

Samen Sterk is betrokken bij verschillende onderzoeken naar de rol van de media bij stigmatisering – en hoe je die kunt aanpakken.

 

coronacrisis maakt media milder

September 2020 – Nieuwsredacties berichtten tijdens de coronacrisis met meer begrip over mensen met een psychische aandoening. Dat blijkt uit een verkennend onderzoek door Hogeschool Windesheim, lectoraat constructieve journalistiek, in samenwerking met Samen Sterk zonder Stigma.

Uit het onderzoek blijkt ook dat nieuwsredacties tijdens deze crisis geneigd zijn om terug te vallen op professionals als bron. Mensen met een psychische aandoening zelf komen opvallend minder vaak aan het woord. Professionele deskundigen benadrukken de impact die de coronacrisis op de mentale gezondheid kan hebben. Tijdens de lockdown wordt de veerkracht van veel mensen zwaar op de proef gesteld.

Windesheim analyseerde de berichtgeving van de Telegraaf, de Volkskrant, NOS.nl en NU.nl in de periode januari tot en met mei 2020. De onderzoekers konden daardoor de periode vóór corona vergelijken met de periode van de beperkte lockdown. ‘In de coronaperiode lijkt er een verband te worden gelegd tussen de omstandigheden tijdens de coronacrisis en psychische aandoeningen. Een voorbeeld hiervan is aandacht voor de negatieve effecten die isolatie en eenzaamheid kunnen hebben op mensen,’ aldus het onderzoeksrapport.

Overigens blijkt uit het onderzoek ook dat de berichtgeving over verschillende psychische aandoeningen nogal verschilt. Berichten over mensen met een psychose gaan grotendeels over criminaliteit, gevaar en overlast. De toon van deze berichten is negatiever dan bij andere aandoeningen. Voor aandoeningen zoals burn-out, angststoornissen of depressie is meer begrip en is de toon in de berichten neutraler.

 

‘er zijn levens in gevaar…’

November 2019 – Incidenten in de media rond mensen met een psychische aandoening zijn aan de orde van de dag. Samen Sterk heeft in de eerste helft van 2019 zes casussen intensief gevolgd en geanalyseerd. Wat is er te zeggen over de benadering van de verschillende media bij de berichtgeving over incidenten? Welke framing zien we terug? Wat zijn de gevolgen hiervan voor de beeldvorming rond mensen met een psychische aandoening? Welke invloed heeft de woordvoering door bestuurders of medewerkers van ggz-instellingen hierbij? Wat kunnen we hiervan leren? De voornaamste conclusies: de beeldvorming rond mensen met een psychische aandoening en de ggz-instellingen waar zij onder behandeling zijn, is bij incidenten uiterst negatief. In de media lijkt elke nuance, elke nuchterheid en elk evenwicht ver te zoeken zodra iemand met een psychische aandoening in de fout gaat. Dan lijken ineens álle mensen met zo’n aandoening een potentieel risico voor hun omgeving en élke ggz-instelling een gesloten fort, waar fout op fout wordt gestapeld.

Het stigmatiserende effect van de negatieve framing bij incidenten is groot. Veel begrip, openheid, contact, dialoog, met zorg ontwikkeld en opgebouwd, kan in één klap onderuit gehaald worden door een onnadenkende, onervaren journalist van dienst, die in drie alinea’s een direct verband legt tussen psychische problemen, verward gedrag en moord – alsof die drie logisch uit elkaar voortvloeien.

Wat nu? Dat is nog niet zo eenvoudig te zeggen. Wat in ieder geval nodig is, is een groter gevoel van urgentie voor dit probleem, zowel bij patiëntenorganisaties als bij ggz-instellingen. En een structurele media-aanpak om deze beeldvorming bij te stellen.

 

goede journalistiek maakt het verschil

Juni 2019 – Journalistieke berichtgeving kan bijdragen aan het verminderen van vooroordelen en stigmatisering. Dat blijkt uit onderzoek door het Lectoraat Constructive Journalism van hogeschool Windesheim, in opdracht van Samen Sterk zonder Stigma, in de eerste helft van 2019.

Hoe nieuwsmedia berichten over mensen met een psychische aandoening maakt veel uit voor het oordeel dat anderen over hen vormen. Journalisten kunnen daardoor een belangrijke bijdrage leveren aan het tegengaan van stigmatisering van deze toch al kwetsbare groep. Dat kan bovendien goed samengaan met onafhankelijke, objectieve berichtgeving. Belangrijk is dat journalisten oog hebben voor het genuanceerde, menselijke verhaal achter de feiten en dat ze niet vervallen in negatieve stereotyperingen. Het onderzoekWat zijn de feiten? De bijdrage van een constructieve nieuwsaanpak op de beeldvorming rond mensen met een psychische aandoening laat zien dat berichten met meer constructieve elementen zorgen voor minder negatieve emoties (zoals boosheid en machteloosheid) en meer positieve emoties (zoals hoop en inspiratie). Constructieve elementen zijn bijvoorbeeld duiding van cijfers en ontwikkelingen, het geven van context, het bieden van toekomstperspectief, aandacht voor de menselijke kant en tips voor de lezer of kijker over hoe te handelen. Een constructieve (menswaardige, positieve) foto kan alleen al zorgen voor minder negatieve gevoelens.

Wat zijn de feiten? De bijdrage van een constructieve nieuwsaanpak op de beeldvorming rond mensen met een psychische aandoening (Windesheim, Zwolle, juni 2019).

 

beter weten

December 2017 – In het kader van haar opleiding tot psychiater onderzocht Christine de Vries in 2017, met medewerking van Samen Sterk, de rol van de media bij (de)stigmatisering van mensen met een psychische aandoening. De belangrijkste conclusies:

Journalisten willen liever niet dat hun berichtgeving stigmatiserend werkt. Maar als dat wel het bijeffect is van de berichtgeving over bijvoorbeeld incidenten (personen met verward gedrag, forensische psychiatrie), dan nemen ze het over het algemeen voor lief.
Journalisten hechten sterk aan hun onafhankelijkheid. Ze staan niet erg open voor beïnvloeding, ze willen niet ‘een bepaalde kant op gestuurd’ worden.
Journalisten willen graag snel en makkelijk aan goede informatie komen. Ze staan open voor deskundigheidsbevordering, verbreding van hun kennis en contact met ervaringsdeskundigen. Oprechte feedback wordt op prijs gesteld.