Mensen met een psychische aandoening lijken eng en onberekenbaar, als je de krantenkoppen moet geloven. De werkelijkheid is anders. Website Constructieve Journalistiek interviewde Kees Dijkman, projectmanager In de media bij Stichting Samen Sterk Zonder Stigma.

Je kent ze wel, de koppen en berichten over ‘verwarde personen’ en ‘gevaarlijke gekken’. Mensen met een psychische aandoening staan er niet altijd fraai op. Kees Dijkman doet voor Samen Sterk Zonder Stigma onderzoek naar de mediaberichtgeving over mensen met een psychische aandoening. Hij heeft journalistiek gestudeerd en voor verschillende kranten en tijdschriften gewerkt. Daarna begon hij als communicatieprofessional, met als specialisme zorg en welzijn. Hij is freelancer, onder andere voor de Stichting Samen Sterk Zonder Stigma.

Als oud-journalist weet hij hoe media werken, en dit ziet hij ook terug in de onderzoeksresultaten: “Journalisten nemen berichten van elkaar over, en het komt regelmatig voor dat elk nieuw bericht verder van de realiteit afligt. Het moet allemaal snel, snel, snel. Als je zo te werk gaat, val je makkelijk terug op stereotypen.”

Het moet allemaal snel, snel, snel. Als je zo te werk gaat, val je makkelijk terug op stereotypen.

“Maar”, nuanceert hij, “er zijn ook veel eerlijke en realistische berichten. Uit het onderzoek van onze stichting blijkt dat het in ¾ van de gevallen goed gaat. Dit betekent echter dat het in ¼ van de gevallen niet goed gaat, en dat is veel te veel.”

Dit doet iets met hem. Hij weet namelijk hoe het is om aan de andere kant te staan; hij heeft een psychische aandoening. De paniekstoornis begon vlak voor zijn eindexamen van de School voor de Journalistiek. Twee jaar later wist hij alsnog af te studeren, maar daarna duurde het jaren voor hij een baan vond. Dat had niet zo lang hoeven duren, als de maatschappij klaar was geweest om hem aan te nemen. Maar de vooroordelen over mensen die door een psychische stoornis een tijd uit de running zijn geweest, waren te sterk.

Daarom zet hij zich nu in voor Samen Sterk Zonder Stigma, een organisatie die – de naam zegt het al – stigma’s probeert te bestrijden. Ze richt zich onder andere op de hulpverlening, de arbeidsmarkt en de media. Dijkman concentreert zich op het laatste. Hij organiseert bijvoorbeeld bijeenkomsten, geeft gastcolleges, schrijft blogs en benadert journalisten als hij fouten ziet in de berichtgeving.

“Haal die gekken daar weg”, “Gevaarlijk gestoord”, “Omwonenden psychiatrische afdeling Den Dolder zijn overlast zat.” Jullie stichting verzamelde koppen van artikelen. Deze zijn kort na de vermissing van Anne Faber geschreven. Wat ging er fout?
“Die man die verantwoordelijk was voor de vermissing van Anne Faber, had TBS moeten krijgen; hij zat onterecht in een halfopen instelling. Maar dan nog: het ging om één man. Als je de koppen en artikelen leest, krijg je de indruk dat de hele instelling vol zit met ‘gevaarlijke gekken’. Dit straalt af op andere mensen die er verblijven of erheen gaan voor behandeling, en die helemaal niets met de vermissing te maken hebben. Op hen heeft deze berichtgeving enorm veel impact.”

Is er een verschil te zien tussen media. De krantenkoppen stonden in het AD en de Telegraaf. Hoe brengen anderen het ervan af?
“Ook bij andere media gaat het soms mis. Neem de berichtgeving over het onderzoek van bijzonder hoogleraar Stynke Castelein van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG). Ze hield een oratie over het herstel van mensen met een ernstige psychische aandoening. Het persbericht van de RUG was te kort door de bocht, Trouw baseerde zich voor een deel op het persbericht en maakte hierbij fouten, NOS baseerde zich op het artikel van Trouw. Dit laatste bericht vertelt het verhaal precies verkeerd om.”

Wat gaat er precies mis? Lees verder op Constructieve Journalistiek.