“Het is mij opgevallen dat mensen die meer dan anderen kwetsbaar zijn, tegelijk sterker in het leven kunnen staan. Of het nu gaat om een psychische aandoening of een andere verwonding. Het lijkt wel alsof die extra strijd om te kunnen blijven meedoen mensen krachtiger maakt. We zijn geneigd om te denken dat een aandoening of een stoornis alleen maar zwakker maakt, maar het levert ook vaak iets anders op. Het is misschien wel de kracht van de pijn”, vertelt oud-politica Jolande Sap.

Schreeuwende labels

De media hadden de schreeuwende labels bij haar vertrek uit de Tweede Kamerfractie van GroenLinks snel klaar: zie je wel, een vrouw die huilt, of: een loser, of: dat hadden we wel gedacht, of: (vult u maar in). En nu op een zonnige donderdagochtend in september zit ze aan tafel in een bekend en trendy hoofdstedelijk grand café. Tegenover haar twee ambassadeurs van Samen Sterk. Het gesprek is vanaf het eerste woord en vanaf de eerste blik open en vertrouwd. Noem het veilig.

In haar vroege jeugd kreeg ze te maken met het etiket ‘dochter van de kroegbaas’. Via het café van haar ouders maakte ze als kind al kennis met een vorm van een onderschatte verslaving.

Niet accepteren

“Als dochter van de kroegbaas werd ik niet door alle ouders van vriendjes en vriendinnetjes meteen als een ‘aanwinst’ verwelkomd. Kroegen en drank hadden een negatieve klank en als kind dat er zo dichtbij zat, werd ik meteen ook maar in die hoek gezet. Dat is echt niet leuk. Je snapt het op zo’n jonge leeftijd niet helemaal, maar je voelt wel heel goed dat men eigenlijk negatief over je denkt. Toen ik wat ouder werd kon ik het beter plaatsen en soms ook een weerwoord of andere gedachte toevoegen. Het heeft mij in elk geval duidelijk gemaakt dat je je niet gaat gedragen naar wat de ander van je vindt. Blijf jezelf, dat geldt trouwens altijd: als kind van de kroegbaas of als politica die opstapt of als je je niet wilt laten neerzetten op een manier die je niet wilt.”

Jolande Sap weet maar al te goed hoe een besluit, een fout of een andere actie wordt gebruikt als een label om steeds weer de hele persoon neer te zetten. “Dat geldt ook voor mensen met een psychische aandoening. Je bent toch niet gelijk aan je beperking of je aandoening. Ik zou zeggen: dat label hoef je niet te accepteren. Je moet vooral bij jezelf blijven. Als je jezelf gaat gedragen naar wat anderen vinden, dan verlies je je ziel. Ga nooit de deur uit zonder je ziel, laat die nooit thuis.”

bestel 99keerandersdanjedenkt

Dit is één van de verhalen uit ’99keerandersdanjedenkt’. Paul Custers schreef dit boek naar aanleiding van koffiegesprekken tussen ambassadeurs en invloedrijke Nederlanders over vooroordelen, en psychische aandoeningen. Bestel het voor maar 10 euro inclusief verzendkosten door hieronder je gegevens in te vullen. We sturen je dan het boek, met een factuur.